ธาตุ
ธาตุ อรรถ ความหมาย ตัวอย่าง หมวดธาตุ

กุมาล

กุมาร, กุมาล เกฬิยํ

เล่น

กุมาเรติ กีฬตีติ กุมาโร, กุมารี, กุมาริกา, กุมาเลติ.

จุร (เณ ณย)

กุร

สทฺทอกฺโกเสสุ

เปล่งเสียง, ออกเสียง; ด่าว่า

กุรติ. กุรโร ผู้หยาบช้า, ครุฑ. กุมฺโม เต่า. กุรติ กิจฺจากิจฺจํ วทตีติ กุรุ พระเจ้ากุรุ, แคว้นกุรุ. กุรตีติ โกรโก กลิกา ดอกไม้ที่เริ่มจะบาน.

ภู (อ)

กุล

สนฺตานสํวรสงฺขฺยานพนฺธสงฺฆาเตพนฺธูสุ จ

สืบต่อ, แผ่ขยายไป; สำรวม, ระวัง; นับ; ผูกมัด; ผูกพัน; รวม; เครือญาติ

ปาเท กุลติ ปตฺถรตีติ กุฬิโร, กกฺกฏโก กุ้ง. กุลติ ปตฺถรตีติ กุมฺมาโส ขนมกุมมาส. กุลติ ปกฺเข ปสาเรตีติ กุลโล เหยี่ยว. กุลาโล คนเทินหม้อ. โกลิโต ชื่อพระโมคคัลลานะ. กุลิยติ สํวริยตีติ กุลิสํ. โกลติ. โกโล ต้นกระเบา. กุลติ ปิยายติ พนฺธตีติ กุลํ ตระกูล.

ภู (อ)

กุส

ปกาสเน

ประกาศ

กุสฺนาติ.

กี (นา)

กุส

โรทนาวฺหานเฉทภูทานสญจยปูรณาจฺฉาทอกฺโกเสสุ

ร้องไห้; ร้องเรียก; ตัด; มี; ปรากฏ; ให้; สั่งสม; ให้เต็ม; ปกปิด; ด่าว่า

โกสติ, ปกฺโกสติ. ปกฺโกสิตฺวา. กุสติ ฉินฺทติ ปาปเก ธมฺเมติ กุสลํ. กุสิตพฺโพ ธญฺเญน ฉาเทตพฺโพติ โกฏฺโฐ ฉางข้าว. อกฺโกสติ. อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ. กุจฺฉิ ท้อง. โกโส, โกสโกลโกสํ คลัง, ฉาง, ปลอก, ฝักมีด. ติตฺเตน กุสิยติ อกฺโกสิยตีติ โกสมฺโพ ต้นสะคร้อ, ต้นเล็บเหยี่ยว.

ภู (อ)

กุส

อาลิงฺเค

สวมกอด

กุสฺสติ.

ทิว (ย)

กุสิ

ชุตฺยํ

สว่าง, รุ่งเรือง

ภาสายํ วา กุเสติ. กุสยติ ย่อมกล่าว, พูด.

ภู (อ), จุร (เณ ณย)

กุสุ

ทิตฺติหรเณ

สว่าง, รุ่งเรือง; นำไป

ธาตุนี้ไม่มีในคัมภีร์ต้นฉบับ.

ทิว (ย)

กุห

วิมฺหาปเน

ให้พิศวง, โกง, ล่อลวง

กุเหติ โลกวิมฺหาปนํ กาโรตีติ กุหโก คนลวงโลก. กุหนสฺส ภาโว โกหญฺญํ.

จุร (เณ ณย)

กุฬ

ภกฺเข

กิน

ภู (อ)

กู

สทฺทเน

เปล่งเสียง, ออกเสียง

กุวเต. กูนาติ กูโป หลุม, บ่อ.

ภู (อ), กี (นา)

กูช

หิกฺกเน

ส่งเสียงร้อง

กูชติ โกกิโล. วิกูชมาโน.

ภู (อ)

กูฏ

ทาหปฺปสาทมนฺตนทานาปวาเท

เร่าร้อน; ไม่เป็นที่เลื่อมใส; ปรึกษา; ให้; โกง

กูเฏติ, กุฏยติ. กูฏฏฺโฐ ตั้งอยู่เป็นนิตย์เหมือนก้อนกรวด. กูฏปาโน บ่วงคด. กูโฏ ค้อน, คนโกง, กองข้าวเปลือก เป็นต้น

จุร (เณ ณย)

กูฑ

ฆนีภาเว จ ภกฺขเณ

เป็นก้อน; กิน

กูฑติ ขีรํ อคฺคิโยคา. กูฑติ อนฺนํ โลโก.

ภู (อ)

กูณ

สงฺโกเจ

เบี้ยวบูด; หงิกงอ

กูเณติ. หตฺเถน กูณี, อุโภ ขญฺชา อุโภ กูณี.

จุร (เณ ณย)

กูป

ทุพฺพลตฺเต

อ่อนกำลัง

จุร (เณ ณย)

กูล

อาวเร

ปิดกั้น, ป้องกัน

กูลติ อุทกนฺติ กูลํ ฝั่ง.

ภู (อ)

ขกฺข

หสเน

หัวเราะ

ภู (อ)

ขช

มถหึสเนสุ

ย่ำยี; เบียดเบียน

ขชติ.

ภู (อ)

ขชิ

กิจฺฉชีวรกฺเข

เป็นอยู่ยาก; รักษา

ขญฺเชติ, ขญฺชยติ.

จุร (เณ ณย)