ฐานกิริยา เรียงตามลำดับธาตุ

ธาตุลงปัจจัย เป็นฐาน (base) สำหรับลงวิภัตติประกอบเป็นกิริยา

ดู  ฐานกิริยา จัดหมวดหมู่ตามความหมาย

สารบัญ
คำแนะนำการใช้
  • ฐานกิริยา ในที่นี้หมายถึง ธาตุที่ลงปัจจัยแล้ว (รวมทั้ง อาคม อุปสัค …)  กลายเป็น ‘ฐาน’ (base)  พร้อมที่จะนำไปลงวิภัตติอาขยาต
    เพื่อทำเป็นกิริยาอาขยาตได้โดยสะดวก  และฐานกิริยานี้ยังช่วยให้สังเกตและประกอบกิริยาได้ง่ายขึ้นด้วย
ธาตุปัจจัยฐานคำแปล
ป-ญานาปญฺญาย  (นา>ย)รู้, ปรากฏ [วัต. ปญฺญยติ ปญฺญายติ อัช. ปญฺญายิ ต. ปญฺญาโต]  ปญฺญา  ยุ ปชานนํ

จากตารางด้านบน  ญา ธาตุ  มี ป อุปสัคเป็นบทหน้า  ลง นา ปัจจัย (และแปลง นา เป็น ย) ประกอบเป็น ‘ฐาน’ คือ ปญฺญาย
นำฐาน คือ ปญฺญาย ไปลง ติ วิภัตติ เป็นต้น ได้รูปเป็น ปญฺญายติ ปญฺญายนฺติ ปญฺญายิ ปญฺญายิสฺสติ

  • หลังคำแปล ยังได้เพิ่มตัวอย่างกิริยาอาขยาต-กิริยากิตก์ ที่มีการแปลงรูปต่างจากฐานปกติ รวมทั้งตัวอย่างศัพท์นามกิตก์ด้วย
  • หลังเครื่องหมาย # คือกิริยาที่ใช้ธาตุเดียวกัน แต่เปลี่ยนรูปเล็กน้อย มีความหมายเหมือนๆ กัน หรือใกล้เคียงกันบ้าง
  • รูปสำเร็จกิริยากิตก์ เป็นได้ 3 ลิงค์  เช่น ชาโต ชาตา ชาตํ  จะแสดงตัวอย่างเฉพาะปุงลิงค์ คือ ชาโต
  • ฐานกิริยาที่ลงท้ายด้วย อา  เมื่อลงวิภัตติอาขยาต หรือปัจจัยกิตก์ ที่ขึ้นต้นด้วยสระ ให้ลบ อา ด้วย
  • ธาตุ(หลายสระ)ที่ลงท้ายด้วย อิ (อิการันต์) ที่อยู่ในหมวด ภู ธาตุ (อ) หรือ จุร ธาตุ (เณ ณย)  ต้องลงนิคคหิตที่ต้นธาตุ
    (ถ้านิคคหิตอยู่หน้าพยัญชนะวรรค ให้แปลงเป็นพยัญชนะที่สุดวรรค)  ได้แก่ กขิ กทิ ขทิ ขภิ ตทิ ถภิ นิทิ ปิลธิ พุธิ มฑิ ลฆิ ลพิ ลุถิ วลชิ สกิ หิสิ อกิ อฉิ อาสิสิ ธาตุ  โดยแสดงรูปที่ลงนิคคหิตเป็นหลัก เช่น กงฺข (กขิ), ขนฺท (ขทิ), หึส (หิสิ), อาสึส (อาสิสิ)
    (ในคัมภีร์มักเขียนด้วยรูปอิการันต์ ฉะนั้น หากค้นหา กงฺข ธาตุ ไม่พบ ก็ต้องค้นหาด้วยคำว่า กขิ เป็นต้น)
  • ธาตุ: อกมฺม. =อกัมมธาตุ, สกมฺม. =สกัมมธาตุ
    วาจก: กัต. =กัตตุวาจก, กัม. =กัมมวาจก; เหตุ. เหตุกัต. =เหตุกัตตุวาจก; เหตุกัม. =เหตุกัมมวาจก
    วิภัตติอาขยาต: วัต. =วัตตมานา, ปัญ. =ปัญจมี, สัต. =สัตตมี, ปโรก. =ปโรกขา, หิย. =หิยยัตตนี, อัช. =อัชชัตตนี, ภวิส. =ภวิสสันติ, กาล. =กาลาติปัตติ.
    ปัจจัยกิริยากิตก์: อันต. อนีย. ตัพ. (ตพฺพ ปัจจัย) มาน. อาน. ต. (ต ปัจจัย) ตู. (ตูนาทิปัจจัย) (ตเว. ตุํ).
    ปัจจัยนามกิตก์: กฺวิ ณี ณฺวุ ตุ รู ข ณฺย อ อิ ณ ติ ยุ ตุํ
    ตัท. =ปัจจัยตัทธิต

(ปรับปรุง 5 ก.ย.65)

 

 ธาตุปัจจัยฐานคำแปล - รูปสำเร็จอื่นๆ ฯลฯ

 กงฺข (กขิ)กงฺขหวัง, ปรารถนา, อยาก; สงสัย ... ณฺย ปาฏิกงฺโข  กงฺขา
 นิ-กฑฺฒนิกฺกฑฺฒดึงออก, ลากออก
 อา-กฑฺฒอากฑฺฒดึงออก, ลากออก, ฉุด, ชัก
 กถเณ ณยกเถ-ถยบอก, กล่าว, แสดง, ชี้แจง, แต่ง [วัต. กถาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) อัช. กเถสิ กเถสุํ กถยิ กถยึสุ]  กถา อตฺถกถา อฏฺฐกถา  ยุ กถนํ
 สห-กถเณ ณยสากจฺเฉ-ฉย (สห>สา; ถ>จฺฉ)เจรจากัน, สนทนากัน, สากัจฉา  สากจฺฉา
 กนฺตกนฺตตัด, ผ่า, เชือด, ควัก; กรอด้าย, ปั่นด้าย
 กนฺท (กทิ)อ เณ ณยกนฺท กนฺเท-ทยร้องไห้, คร่ำครวญ; ร้องเรียก; วุ่นวาย [วัต. #ปกฺกนฺทติ]
 กมฺปกมฺปไหว, หวั่นไหว   ณฺวุ #อนุกมฺปโก โลกานุกมฺปโก  กมฺปา  ยุ กมฺปนํ
 กปุอ เอกปฺป กปฺเปควร, สมควร, อาจ, สามารถ, อาจมี, อาจเป็น
 กปฺปอ เณ ณยกปฺป กปฺเป-ปยสำเร็จ, กำหนด, ถึง, บรรลุ; ทำ, คิด, นึก... ; ตัด, โกน
 โอ-กปฺปโอกปฺปจัดแจง; ทำให้สำเร็จ; ไว้ใจ, เชื่อถือ  ยุ โอ(กฺ)กปฺปนา
 กมกมก้าวไป, เดินไป
 กมจงฺกม (เทฺวภาวะ)จงกรม, ก้าวไป, เดินไป (กม>กมฺ>กกมฺ>กํกมฺ>จํกมฺ>จงฺกมฺ)  จงฺกโม  ยุ จงฺกมนํ
 นิ-กมนิกฺขมออกไป [อนฺต. นิกฺขมนฺโต ต. นิกฺขนฺโต ตู. นิกฺขมฺม]  เนกฺขมฺมํ  ยุ นิกฺขมนํ
 ป-กมปกฺกมหลีกไป, เดินออก; ก้าวไปข้างหน้า, ตะเกียกตะกาย [อัช. ปกฺกมิ ปกฺกามิ (ทีฆะต้นธาตุ) อนฺต. ปกฺกมนฺโต ต. ปกฺกนฺโต]   ยุ ปกฺกมนํ
 ปฏิ-กมปฏิกฺกมก้าวกลับ, กลับ [ต. ปฏิกฺกนฺโต]
 ปรํ-กมปรกฺกมก้าวไปข้างหน้า, บากบั่น, มุ่งมั่น, พากเพียร, ก้าวหน้า; ดิ้นรน, ตะเกียกตะกาย [ตู. ปรกฺกมฺม]  ปรกฺกโม  ยุ ปรกฺกมนํ
 วิ-อุป-กม หลีกออก [ต. วูปกฏฺโฐ]
 อติ-กมอ เออติกฺกม-กเมก้าวล่วง, ล่วงละเมิด, ล่วงเกิน; เดินผ่าน [ต. อติกฺกนฺโต ตู. อติกฺกมฺม]  อติกฺกโม #วีติกฺกโม
 อภิ-กมอภิกฺกมก้าวไปข้างหน้่า, ล่วงไป; เพิ่มขึ้น 
 อา-กมอกฺกมเหยียบ, ย่ำ [ต. อกฺกนฺโต]
 อุป-สํ-กมอุปสํกม อุปสงฺกมเข้าไปหา-พบ-ใกล้ [ตู. อุปสงฺกมฺม]
 โอ-กมโอกฺกมก้าวลง, หยั่งลง [ตู. โอกฺกมฺม]
 กมุอ เณ ณยกาม กาเม-มยปรารถนา, อยาก, ต้องการ  ธมฺมกาโม หิตกาโม  ติ นิกนฺติ
 กรโอกโรทำ [วัต. กุพฺพติ กุรุติ กุรุเต; กริยติ กรียติ กริยเต กรียเต กริยฺยติ กรียฺยติ กริยฺยเต กรียฺยเต กัม.
ปัญ. กรสฺสุ, สัต. กเร กเรถ การเย กุพฺเพถ กุรุพฺเพถ หิย. อกา อกมฺห,
อัช. กริ อกริ อกาสิ อกํสุ อกตฺถ อกาสึ
ภวิส. กาหติ กาหิติ กาหามิ, กาล. อกริสฺส
อนีย. กรณีโย ตัพ. กา-กตฺตพฺโพ อันต. กโรนฺโต กรํ  มาน. กุรุมาโน อาน. กราโน
ต. กโต #อกโต (น-); การิโต เหตุกัม. ตู. กตฺวา ตเว. กาตเว ตุํ. กาตุํ กตฺตุํ]
กฺวิ อนฺตโก ภติโก 
ณี พฺรหฺมจารี ปุญฺญการี ปมตฺตจารี มาลาการี สาตจฺจการี 
ณฺวุ การโก การิกา อนตฺถการโก ชาลการิกา วตฺตปฺปฏิวตฺตการโก การาปโก 
ตุ กตฺตา  ทุกฺกโร อีสกฺกโร  ณฺย การิโย  หิตกฺกโร เวยฺยาวจฺจกโร ทีปงฺกโร 
กาโร กมฺมกาโร กุมฺภกาโร มาลากาโร มณิกาโร สุวณฺณกาโร อุสุกาโร อุปกาโร สงฺขาโร อภิสงฺขาโร ปริกฺขาโร ปุเรกฺขาโร 
ติ วิกติ  ยุ กรณํ การณํ การาปนํ กรณี
 กรยิรกยิรทำ [วัต. กยิรติ สัต. กยิรา เอยฺย>อา กยิราถ เอถ>อา]
 ครุ-กรโอครุกโรทำให้หนัก, เคารพ
 วิ-อา-กรโอพฺยากโรทำให้แจ้ง, พยากรณ์ [ต. พฺยากโต]  ยุ วฺยากรณํ
 สํ-กรโอสกฺกโรทำโดยดี, สักการะ [ตู. สกฺกจฺจ #อธิกิจฺจ]
 อาวิ-กรโออาวิกโรทำให้แจ้ง [ตู. อาวิกตฺวา #สจฺฉิกตฺวา]
 กสกส กสฺสไถ, เสือก, ไส [วัต. กสาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ)] ต. กฏฺโฐ]  ณฺวุ กสโก กสฺสโก  อิ กสิ
 กาสกาสไอ, กระแอม
 ป-กาสุอ เอปกาส ปกาเสประกาศ, ปรากฏ, แจ่มแจ้ง,
 กิตติกิจฺฉ (เทฺวภาวะ)รักษาโรค, เยียวยา; รู้; ปรารถนา; อยู่; สงสัย (กิต>กิตฺ>กิกิตฺ>ติกิตฺ>ติกิจฺ (แปลงเพราะ ฉ ปัจ.))  อ #วิจิกิจฺฉา
 กิรกิรเรี่ยราย, เกลี่ย, โปรย, เกลื่อน [ต. กิณฺโณ #ปกิณฺโณ]
 วิ-ป-กิรวิปฺปกิรเกลื่อนกล่น, กระจัดกระจาย [ต. #ปกิณฺโณ]
 สํ-กิรสงฺกิรเรี่ยราย, เกลี่ย, ... ปะปน [ต. สงฺกิณฺโณ]
 โอ-กิรโอกิรโปรยลง, หว่าน, ทำให้เรี่ยราด
 กิลมกิลมลำบาก, เหน็ดเหนื่อย, ชอกช้ำ, เจ็บไข้, ไม่สบาย [ต. กิลนฺโต]  กิลมถ
 กิลิทกิลิทฺย กิลิชฺชเปียก, ชื้น, ชุ่ม, ชุ่มชื้น [ต. กิลินฺโน]
 กิลิสกิลิสฺสเศร้าหมอง, เบียดเบียน, แผดเผา [ต. กิลิฏฺโฐ]
 กีนากีนา กีณาซื้อ [วัต. กินาติ กีณติ]  ณฺวุ กยโก
 วิ-กีนาวิกฺกีนา วิกฺกีณาขาย
 กีฬกีฬเล่น  ณฺวุ สหปํสุกีฬโก
 กุกฺกุจฺจ ศัพท์อายกุกฺกุจฺจายเกลียด, รังเกียจ, ประพฤติรังเกียจ
 กุชฺชกุชฺชคว่ำ, คว่ำลง, คว่ำหน้า, ก้มหน้า [วัต. #นิกฺกุชฺชติ]
 อุ-กุชฺชอุกฺกุชฺชหงาย, หงายขึ้น
 กุฏเณ ณยโกเฏ-ฏยตอก, ตำ, ตี, ทุบ, บุ, เคาะ; ตัด, เกี่ยว, ปัน
 กุฏกุฏคด, โค้ง, งอ, โกง, บิด; ตัด, เกี่ยว, ปัน
 ป-กุถปกฺกุฏฺฐเดือด, เดือดพล่าน [ต. ปกฺกุฏฺฐิโต]
 กุธกุชฺฌโกรธ, เคือง [ต. กุทฺโธ]  ณ โกโธ  ยุ โกธโน อกฺโกธโน
 กุปกุปฺปกำเริบ, สะเทือน, โกรธ, พินาศ [ต. กุปิโต]  ณ โกโป
 กุมารอ เณ ณยกุมาร กุมาเร-รยเล่น  กุมาโร กุมารโก
 กุสกุสตัด, ด่า ...
 ป-กุสปกฺโกสเรียกมา [วัต. ปกฺโกสิตฺวา; ปกฺโกสาเปตฺวา เหตุ.]
 ปฏิ-กุสปฏิกฺโกสคัดค้าน; ด่าตอบ
 อา-กุสอกฺโกสด่า [อัช. อกฺโกจฺฉิ]
 กุหเณ ณยกุเห-หยโกง, ล่อลวง, ให้พิศวง  ณฺวุ กุหโก
 โกฏฺฏอ เณ ณยโกฏฺฏ โกฏฺเฏ-ฏยตอก, ตำ, ตี, ทุบ, บุ, เคาะ; ตัด, เกี่ยว, ปัน

 ป-ขนฺท (ขทิ)ปกฺขนฺทวิ่งไป, แล่นไป, ไหลไป [ต. ปกฺขนฺโต]
 ขนขนขุด, เจาะ, ไช [วัต. ขนาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) ต. ขโต]  กฺวิ #สงฺโข (สํ-)  ตุ ขตฺตา
 ขมขมอดทน, อดโทษ, ควร, ชอบ [วัต. ขมาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) ต. ขมาปิโต เหตุกัม. (ไม่วุทธิ)]  อ โอวาทกฺขโม วจนกฺขโม  ติ ขนฺติ
 ขมฺภ (ขภิ)ขมฺภข่มไว้, ปิดกั้น, ขัดขวาง; ค้ำจุน [#ตู.วิกฺขมฺเภตฺวา]  #วิกฺขมฺโภ ขมฺโภ ไม้ค้ำ, ผู้ค้ำจุน ยุ #วิกฺขมฺภนํ
 ป-ขลเณ ณยปกฺขาเล-ลยล้าง, บ้วน(ปาก), ชำระ
 ขาขายกล่าว, ประกาศ, แสดง, ชี้แจง  ยุ อพฺภกฺขานํ
 ปฏิ-สํ-ขา พิจารณา [ตู. ปฏิสํขา ปฏิสงฺขา ปฏิสงฺขาย]
 ปติ-ขาปจฺจกฺขาบอกคืน [ตู. ปจฺจกฺขาย]
 อา-ขาอกฺขากล่าว, บอก, แสดง, ชี้แจง [วัต. อกฺขายติ กัม.ตุ อกฺขาตา
 ขาทขาท(คน, สัตว์) กิน, เคี้ยวกิน, กัดกิน [อนีย. ขาทนีโย]  ณฺย ขชฺชํ
 ขิปขิปทิ้ง, ขว้าง, โยน; ไอ, จาม [วัต. ขิปาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ)] ต. ขิตฺโต]  อ จิตฺตกฺเขโป
 นิ-ขิปนิกฺขิปเก็บ [ต. นิกฺขิตฺโต]
 ป-ขิปปกฺขิปใส่, ใส่เข้า [ต. ปกฺขิตฺโต]
 ปฏิ-ขิปปฏิกฺขิปห้าม, ปฏิเสธ (คน, สิ่งของ) [ต. ปฏิกฺขิตฺโต]
 อุ-ขิปอุกฺขิปยก, ยกขึ้น [ต. อุกฺขิตฺโต]
 ขีขียสิ้น, เสื่อม, หมด; อยู่, อาศัย [วัต. เขเปติ เหตุ. ต. ขีโณ]  ขโย ปริกฺขโย ธนกฺขโย
 ขุภอ เอ ย นาโขภ โขเภ ขุพฺภ ขุภนาหวั่นไหวอย่างรุนแรง [ตู. โขเภตฺวา #วัต. สํขุพฺภติ สงฺขุพฺภติ สํโขภติ สงฺโขภติ]
 ขุํสเณ ณยขุํเส-สยด่า, บริภาษ
 เขขายกิน, เคี้ยวกิน, กัดกิน; เป็นอยู่, ปรากฏ

 คชฺชอ เณ ณยคชฺช คชฺเช-ชยร้องคำราม, ออกเสียง
 คณเณ ณยคเณ-ณยนับ, คำนวณ
 คนฺถเณ ณยคนฺเถ-ถยแต่ง, เรียบเรียง, ร้อยกรอง  คนฺโถ คัมภีร์
 คมคม คจฺฉไป (สู่), เดิน (=ไปด้วยเท้า) อกมฺม.;  ถึง (ซึ่ง) สกมฺม.
[วัต. คมติ คเมติ คจฺฉเร; คมิยติ คมียติ คมิยฺยติ คมฺมติ คมฺมเต คจฺฉิยติ คจฺฉิยเต กัม.
หิย. คม อคา คมา อคมา อคจฺฉา อัช. อคญฺฉิ (เฉพาะ อัช.) อคมาสิ อคมํสุ อคมาสุ อคมฺหา อคมุมฺหา คมิมฺห คมิมฺหา กาล. คจฺฉิสฺส อคจฺฉิสฺสา; อันต. คจฺฉํ ตัพ. คนฺตพฺโพ ต. คโต ตู. คนฺตฺวา ตเว. คนฺตเว ตุํ. คนฺตุํ]
กฺวิ อุรโค ภุชโค ตุรโค วิหโค นโค  ณี ปารคามี ทุกฺขนิโรธคามินี  ตุ คมิตา คนฺตา  รู ปารคู อนฺตคู อทฺธคู  ณฺย คมฺโม  สงฺคโม  คาโม มาตุคาโม  ติ คติ ทุคฺคติ สุคติ  ยุ คมนํ อุคฺคมนํ ปจฺจุคฺคมนํ สุริยตฺถงฺคคมโน สุริยุคฺคมโน อรุณุคฺคมนํ  อิก คมิโก
 ปฏิ-อา-คมปจฺจาคจฺฉกลับมา [อัช. ปจฺจาคมิ]
 วิ-คมวิคจฺฉไปปราศ, ปราศจาก [ต. วิคโต]
 สํ-อนุ-อา-คม มา(ตาม)พร้อม(กัน), ประกอบ [ต. สมนฺนาคโต อุ>โอ>วฺ>นฺ]
 สํ-อา-คมสมาคจฺฉมาพร้อมกัน, มารวมกัน, ประชุม [ตู. สมาคนฺตวา]  สมาคโม
 อติ-คม (เป็น)ไปล่วง [หิย. อจฺจคา ติ>ตฺย>จฺจ #อุปจฺจคา]
 อธิ-คมอธิคจฺฉบรรลุ, ตรัสรู้, ถึงทับ, ได้, ประสบ, เรียน [วัต. อธิคเต (ลบ ม) หิย. อชฺฌคา (ลบ ม) อัช. อชฺฌคา (อึ ลบ ม) ต. อธิคโต]
 อป-คมอปคจฺฉหลีกไป [อัช. อปคญฺฉิ]
 อภิ-อุ-คมอพฺภุคฺคมบินขึ้น, เหาะขึ้น, (ชื่อเสียง) ฟุ้งขจรไป/โด่งดัง [เฉพาะ อัช. อพฺภุคฺคญฺฉิ ต. อพฺภุคฺคโต]
 อา-คมอาคจฺฉมา, กลับมา
[ปัญ. (กาลํ) อาคเมหิ เหตุ. (ไม่วุทธิ) หิย. อจฺจคมา อ-อา-คม (อา>อี>ยฺ>ช>จ ซ้อน จฺ)
ตู. อาคมฺม และเป็นกิริยาวิเสสนะ แปลว่า เพราะอาศัยยุ อาคมนํ
 อุป-คมอุปคจฺฉเข้าไปใกล้, เข้าถึง [ตู. อุปคมฺม]
 ครหอ เณ ณยครห ครเห-หยติเตียน, นินทา, เกลียด, ชัง  ณฺย คารยฺโห
 คลคลกิน, กลืนกิน; หล่น; เคลื่อน
 คเวสอ เณ ณยคเวส คเวเส-สยแสวงหา, ค้นหา  ณี ปารคเวสี
 คหณฺหาคณฺหาถือเอา, จับ, รับ; เรียน [วัต. คณฺหาติ คณฺหติ; คยฺหติ กัม.
อัช. อคณฺหิ คณฺหิ อคฺคเหสิ คณฺหึสุ; อคาหยิ ณย เหตุ. ภวิส. คเหสฺสติ ตู. คเหตฺวา; อคฺคเหตฺวา/อคฺคณฺหิตฺวา (น-) ตุํ. คเหตุํ]  ณฺวุ คาหโก  ณฺย คยฺหํ  อ เคหํ วิคฺคโห  ณ คาโห ปตฺตคฺคาโห รชฺชุคฺคาโห รสฺมิคาโห องฺกุสคาโห ฆรํ  ยุ คหณํ คณฺหณํ
 คหณฺหาคณฺหาเรียน, เล่าเรียน [ตู. #อุคฺคณฺหิตฺวา]  ยุ #อุคฺคหนํ อุคฺคณฺหนํ
 นิ-คหอ ณฺหานิคฺคห นิคฺคณฺหาขู่, ข่มขู่, ลงโทษ  [ตู. นิคฺคยฺห]  ยุ นิคฺคหณํ
 ป-คหอ ณฺหาปคฺคห ปคฺคณฺหาถือ, จับ, ประคอง, ยกย่อง, สนับสนุน, อุดหนุน [ตู. ปคฺคยฺห]  อ ปคฺคโห  ยุ ปคฺคหณํ
 ปฏิ-คหณฺหาปฏิคฺคณฺหารับเฉพาะ, รับประเคน
 สํ-คหณฺหาสงฺคณฺหาสงเคราะห์, รวบรวม  อ สงฺคโห
 อนุ-คหณฺหาอนุคฺคณฺหาอนุเคราะห์, ช่วยเหลือ
 อุ-คหณฺหาอุคฺคณฺหาหยิบ, หยิบขึ้น, ยกขึ้น; เรียน [ตู. อุคฺคเหตฺวา; อุคฺคหาเปตฺวา เหตุ.]
 คาหคาหกวน, คน (ธาตุนี้ไม่มีการซ้อน ค)
 อธิ-โอ-คาหูอชฺโฌคาหหยั่งลง, จมลง, โฉบลง, เข้าไป [ต. อชฺโฌคาฬฺโห]
 คิลคิลกิน, กลืนกิน
 คิเลคิลยเจ็บไข้, ไม่สบาย [ต. คิลาโน]
 คุปชิคุจฺฉ (เทฺวภาวะ)เกลียด, รังเกียจ (คุป>คุปฺ>คุคุปฺ>คิคุปฺ>ชิคุปฺ>ชิคุจฺ (แปลงเพราะ ฉ ปัจ.))
 คุปโคปคุ้มครอง, ปกครอง, รักษา [ต. คุตฺโต]  ณฺวุ สุสานโคปโก  ณ โคโป  ติ คุตฺติ อินฺทฺริยคุตฺติ
 เคคายออกเสียง, ขับกล่อม, ร้องเพลง [ต. คีโต]
 สํ-เคสงฺคายชำระ, สะสาง; รวบรวม, จัดสรร, ร้อยกรอง; ซักซ้อม; สวดพร้อมกัน [วัต. สงฺคายติ ต. สงฺคิโต]  ติ สงฺคีติ สํ-เค ยุ สงฺคายนา เอ>อาย

 ฆฏเณ ณยฆเฏ-ฏยเบียดเบียน, เบียดเสียด, รวมกัน
 ฆฏ ฆฏฺฏเณ ณยฆเฏ-ฏย ฆฏฺเฏ-ฏยสืบต่อ, พยายาม, หมั่น, อุตสาหะ
 ป-ฆรปฆร ปคฺฆรรด, ราด, เท, ไหลออก, พรม ...   ยุ ปคฺฆรณํ
 ฆสชิฆจฺฉ (เทฺวภาวะ)ปรารถนาจะกิน, อยากกิน, หิว (ฆส>ฆฆส>ฆิฆส>ฌิฆส>ชิฆส>ชิฆจฺ (แปลงเพราะ ฉ ปัจ.)) ชิฆจฺฉา
 ฆสฆสกิน, บริโภค  ฆาสํ
 ฆํสฆํสสี, ถู, บด
 ฆุสอ เณ ณยฆุส โฆส โฆเส-สยออกเสียง, ป่าวร้อง, สรรเสริญ ต. ฆุฏฺโฐ #สงฺฆุฏฺโฐ]  โฆโส นิคฺโฆโส ปติโฆโส  ยุ โฆสนํ โฆสนา

 จชจชสละ, บริจาค [ต. จตฺโต]  จาโค อติปริจาโค  ยุ จชนํ
 จรจรเที่ยวไป [วัต. #วิจรติ อัช. อจริ อจาริ]  ณฺวุ วนจรโก วเนจรโก ปริจารโก-ริกา  โคจโร เอกจโร อนฺตลิกฺขจโร  ณ ภิกฺขาจาโร  ยุ จรณํ
 จรจรประพฤติ [วัต. #อาจรติ ต. สุจิณฺโณ อาจิณฺโณ]  ณฺย จริยา ธมฺมจริยา อาจริโย
 สํ-อุ-อา-ทฺ-จรสมุทาจรประพฤติด้วยดี, กล่าว, ร้องเรียก
 อธิ-อา-จรอชฺฌาจรประพฤติผิด, ล่วงเกิน, ละเมิด
 จลจล จญฺจล (เทฺวภาวะ)ไหว, หวั่นไหว, สั่น (จล>จลฺ>จจลฺ>จํจลฺ>จญฺจลฺ)
 อป-จายอปจายบูชา, นับถือ, เคารพ  ณี อปจายี วุฑฺฒาปจายี  ติ อปจิติ  ยุ อปจายนํ อปจายนา
 จินาจินาก่อ, สั่งสม  อ #สนฺนิจโย อุจฺจโย ปริจโย
 อา-จิกฺขอาจิกฺขบอก, กล่าว, แสดง
 จิจฺจิฏ ศัพท์อายจิจฺจิฏายประพฤติเสียงดังจิ๊ดๆ, ทำเสียงจิ๊ดๆ
 สํ-จิตเณ ณยเจเต-ตยซื้อขาย; อุตสาหะ, พยายาม; แกล้ง (ภาษาเก่า), จงใจ, เจตนา [ตู. สญฺจิจฺจ]  ณฺวุ เจตาปโก  ยุ เจตนา เจตาปนํ
 จินฺตเณ ณยจินฺเต-ตยคิด, รู้, นึก [อัช. จินฺเตสิ จินฺเตสุํ จินฺตยิ จินฺตยึสุ]  ยุ จินฺตนํ
 จิร ศัพท์อายจิรายประพฤติช้า, ชักช้า
 จุจวเคลื่อน, ตาย [ต. จุโต]  ติ จุติ  ยุ จวนํ
 จุณฺณเณ ณยจุณฺเณ-ณยบด, ละเอียด, แหลก
 จุทเณ ณยโจเท-ทยโจทย์, ทักท้วง, ตักเตือน
 จุปจุป โจปไหว, หวั่นไหว, สั่น , โงก (ง่วง) [อันต. จปลายนฺโต จุป-ลฺ-อาย อุ>อ] ยุ โจปนํ อล จปโล อุ>อ ‘คนกลับกลอก’
 จุมฺพจุมฺพจูบ, จุมพิต [วัต. #ปริจุมฺพติ]
 จุรเณ ณยโจเร-รยลัก, ขโมย [อัช. โจเรสิ โจเรสุํ โจรยิ โจรยึสุ]  ตุ โจเรตา  โจโร

 ฉฑฺฑเณ ณยฉฑฺเฑ-ฑยทิ้ง, ขว้างทิ้ง [ต. ฉฑฺฑิโต]  ณฺวุ กจวรจฺฉฑฺฑโก-ฑิกา
 ฉทเณ ณยฉาเท-ทยมุง, บัง, ปิด กั้น, ปิดบัง [ต. ฉนฺโน วัต. #ปฏิจฺฉาเทติ]
 อา-ฉทเณ ณยอจฺฉาเท-ทยนุ่งห่ม, ปกปิด
 ฉนฺทเณ ณยฉนฺเท-ทยปรารถนา, อยาก, ต้องการ, พอใจ
 นิ-ฉรนิจฺฉร(เสียง, รัศมี) เปล่งออก, (สายฟ้า) แลบ, (ลิ้น) แลบออก อกมฺม.
 นิ-ฉรเณ ณยนิจฺฉาเร-รยเปล่ง (เสียง, รัศมี), แลบ (ลิ้น) สกมฺม.
 ฉาฉา เฉหิว, หิวข้าว, หิวน้ำ [ต. ฉาโต]
 ฉิท ํอฉินฺทตัด, บั่น, แบ่ง, ผ่า, ทอน, ชิง สกมฺม. [วัต. #สญฺฉินทติ  ต. ฉินฺโน ตู. อจฺฉินฺทิ อ-ฉึทณี สนฺธิจฺเฉที
 ฉิทฉิชฺชขาด, ทะลุ, แตก, สลาย อกมฺม. [วัต. #ปจฉิชฺช ต. ฉินฺโน]  ฉิทฺทํ ช่อง ฉิทฺท เฉโท #ปริจฺเฉโท สมุจฺเฉโท ยุ ฉิชฺชน
 สํ-อุ-ฉิท ํอสมุจฺฉินฺทตัดขาด ... สกมฺม.
 อา-ฉิท ํออจฺฉินฺทตัด, ชิง สกมฺม. [ต. อจฺฉินฺโน ตู. อจฺเฉชฺชิ อา-ฉิท-ย]
 อุ-ฉิท ํออุจฺฉินฺทตัด, ขจัด สกมฺม. [วัต. อุจฺฉิชฺชติ กัม. ต. อุจฺฉิฏฺโฐ ‘อันเขาทิ้ง, อันเป็นเดน’]
 ฉิทฺทเณ ณยฉิทฺเท-ทยเจาะ, เป็นรู, เป็นโพรง
 ฉุปฉุปถูกต้อง, สัมผัส [วัต. #อจฺฉุปติ]
 ฉุภฉุภโยนทิ้ง, นำออก, ขับไล่ [ต. ฉุฑฺโฑ ฉุทฺโธ]
 เฉฉวตัด, ฉีก, ขาด, ทำลาย [ตู. เฉตฺวา]
 เฉทเณ ณยเฉเท-ทยตัด, ผ่า ... ยุ เฉทนํ

 ชคฺคชคฺคตื่น
 ชคฺคชคฺคประคอง, ประคับประคอง, ปฏิบัติ, ซ่อมแซม [วัต. #ปฏิชคฺคติ]  ณฺวุ วิหารปฏิชคฺคโก
 ชคฺฆชคฺฆหัวเราะ, ร่าเริง
 ชฏชฏรวม, ประชุม
 ชนชายเกิด [ต. ชาโต ตู. ชนิตฺวา; ชเนตฺวา เหตุ. (ไม่วุทธิ)กฺวิ อตฺรโช กมฺมโช วาริโช อณฺฑโช ชลโช อนุโช ทฺวิโช  ชโน  ณฺวุ ชนโก ชนิกา  ตุ ชนฺตุ (แจกอย่าง ครุ) ติ ชาติ
 วิ-ชนวิชายคลอด (ลูก) [ต. วิชาโต กัต.(ซึ่ง)]
 สํ-ชนสญฺชายเกิด, เกิดพร้อม, เกิดดี, เกิดเอง [ต. สญฺชาโต]
 ชป ชปฺปชป ชปฺปบอก, กล่าว, แสดง, กระซิบ
 ชลชลสว่าง, รุ่งเรือง, บริบูรณ์; คม; หวั่นไหว [วัต. (อคฺคึ) ชาเลติ เหตุ. #(อคฺคิ) ปชฺชลติ]
 ชาครโอชาคโรตื่น  อ ชาคโร
 ชิเช ชยชนะ [ตวนฺตุ. ชิตวา ตาวี. #วิชิตาวี ต. ชิโต ตู. ชิตฺวา]  กฺวิ มารชิ  ตุ เชตา  ชโย วิชโย  ยุ ชยนํ
 ชินาชินาชนะ [อัช. อชินิ #ปฏิชินาติ ตู. ชินิตฺวา เชตฺวา]
 ปรา-ชิปราเช ปราชยแพ้ [ต. ปราชิโต]  อ ปราชโย
 ชิรชีรเก่า, แก่, คร่ำคร่า [ต. ชิณฺโณ]  อ ชรา
 ชีวชีวเป็นอยู่, มีชีวิตอยู่ [ต. ชีวิตํ ชีวิตณี ธมฺมชีวี  ทุชฺชีวํ สุชีวํ
 ชุชวไปเร็ว, วิ่งไป  ณ สีฆชโว
 ชุตอ เณ ณยโชต โชเต-ตยสว่าง, รุ่งเรือง, โพลง  ยุ โชตโน

 ฌปอ เณ ณยฌป ฌาเป-ปยเผา, ไหม้ [วัต. ฌาเปติ กัต. เหตุกัต. ต. ฌตฺโต ฌาโม; ฌาปิโต เหตุกัม. ตู. ฌาเปตฺวา กัต. เหตุกัต.]
 เฌเฌ ฌาย (เอ>อาย)เพ่ง, เพ่งด้วยใจ, พิจารณา, คิด; เผา, ไหม้ เร่าร้อน, สว่าง  อ อภิชฺฌา  ยุ ฌานํ
 เฌเฌ ฌาย (เอ>อาย)เผา, ไหม้, เร่าร้อน, สว่าง; เพ่ง, คิด [ตู. ฌายิตฺวา]
 วิ-เฌวิชฺฌาย (เอ>อาย)(ไฟ) ดับ
 สํ-เฌสชฺฌาย (เอ>อาย)สวด, สาธยาย, ท่อง  สชฺฌาโย
 อุ-เฌอุชฺฌาย (เอ>อาย)เพ่งโทษ, ยกโทษ(ของผู้อื่น)ขึ้นพูด, ติเตียน, โพนทะนา

 ป-ญปเณ ณยปญฺญาเป-ญเปปูลาด, ตั้งไว้, แต่งตั้ง, ฝัง, เก็บ; บัญญัติ (วินัย) [ต. ปญฺญตฺโต]  ติ ปญฺญตฺติ
 ญานาชานารู้ [สัต. ชญฺญา ภวิส. ชานิสฺสติ ญสฺสติ  อันต. ชานํ  ตัพ. ญาตพฺโพ ชานิตพฺโพ ต. ญาโต
ตู. ญตฺวา ชานิตฺวา ชานิย ชายิตฺวา (นา>ย)  ตเว. ญาตเว ตุํ. ญาตุํ ชานิตุํ]  ณฺวุ ชานนโก เภสชฺชชานนโก  ตุ ญาตา  รู ธมฺมญฺญู มตฺตญฺญู สพฺพญฺญู วรญฺญู วทญฺญู กตญฺญู รตฺตญฺญู  ณฺย เญยฺโย  ยุ ญาณํ #อญฺญาณํ (-น) ทุชฺชานํ  ตยฺย ญาตยฺยํ
 ป-ญานาปญฺญาย  (นา>ย) รู้, ปรากฏ [วัต. ปญฺญยติ ปญฺญายติ อัช. ปญฺญายิ ต. ปญฺญาโต]  ปญฺญา  ยุ ปชานนํ
 วิ-ญานาวิชานารู้แจ้ง, รู้วิเศษ [ ตู. วิชานิตฺวา]  รู วิญฺญู  ณฺย  วิญฺเญยฺโย #สุวิญฺเญยฺโย  ติ วิญฺญตฺติ  ยุ วิญฺญาณํ วิญฺญาปนํ วิชานนํ
 สํ-ญานาสญฺชานารู้พร้อม, รู้จัก, จำได้ [ ตู. สญฺชานิตฺวา]  สญฺญา  ยุ สญฺญาณํ สญฺชานนํ
 อนุ-ญานาอนุชานาอนุญาต [ต. อนุญฺญาโต]
 อา-ญาอญฺญารู้, รู้ทั่วถึง, บรรลุ, ตรัสรู้ [วัต. อาณาเปติ เหตุ. ‘ให้รู้ทั่ว’ สั่ง, บังคับ อัช. อญฺญาสิ ต. อาณตฺโต ตู. อญฺญาย]  ตุ ญาตา อญฺญาตา  อญฺญา

 ฐป ถปเณ ณยฐเป ถเปตั้ง, วาง, เก็บ สกมฺม. [วัต. ฐปาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ)]
 ป-ฐปเณ ณยปฏฺฐเปเริ่มตั้ง, ตั้งก่อน
 วิ-อว-ฐป ถปเณ ณยววฏฺฐเป-ปย ววตฺถเป-ปยกำหนด, หมาย, ตั้งลงไว้ [ววฏฺฐเป ววตฺถเป ววฏฺฐาเป ววตฺถาเป เหตุ.  (ไม่วุทธิ)]
 อุป-ฐปเณ ณยอุปฏฺฐเปเข้าไปตั้ง, บำรุง, อุปัฏฐาก สกมฺม. [วัต. อุปฏฺฐเปติ  ตู. อุปฏฺฐเปตฺวา]
•••ฐาฐา ติฏฺฐาตั้ง, ยืน, หยุด, ดำรง อกมฺม. 
[วัต. ฐาติ ติฏฺฐติ อัช. อฏฺฐาสิ อฏฺฐํสุ (อ-ฐา) ภวิส. ฐสฺสติ ต. ฐิโต #อฏฺฐิโต (น-) ตู. ฐตฺวา ตุํ. ฐาตุํ]
ณี กปฺปฏฺฐายี  ณฺวุ ภุมฺมฏฺฐโก  อ มคฺคผลฏฺโฐ ธมฺมฏฺโฐ ภุมฺมฏฺโฐ ปพฺพตฏฺโฐ กปฺปฏฺโฐ  ติ ฐิติ  ยุ ฐานํ
 นิ-ฐานิฏฺฐาตั้ง, ตั้งลง, สำเร็จ, จบ [ต. นิฏฺฐิโต]
•••ปฏิ-อุ-ฐา-หฺปจฺจุฏฺฐา-ฐหลุกขึ้นเฉพาะ, ต้อนรับ [ตู. ปจฺจุฏฺฐาย]
•••ปติ-ฐา-หฺปติฏฺฐา-ฐหตั้ง, ตั้งมั่น [ตู. ปติฏฺฐาย]  ณฺวุ ปติฏฺฐาปโก  ปติฏฺฐา
•••สํ-ฐา-หฺสณฺฐา-ฐหตั้ง, ตั้งด้วยดี, ยืนนิ่งอยู่, ยืนดี (ไม่ล้ม) [ตุํ. สณฺฐาตุํ]  ยุ  สณฺฐานํ การดำรงอยู่ ทรวดทรง
•••สํ-อุ-ฐา-หฺสมุฏฺฐา-ฐหลุกขึ้นพร้อม, ตั้งขึ้นพร้อม [ต. สมุฏฺฐิโต ตู. สมุฏฺฐาย]
 อธิ-ฐา-หฺอธิฏฺฐา-ฐหตั้ง, ตั้งมั่น, อธิษฐาน [วัต. อธิฏฺฐาติ อธิฏฺเฐติ (แปลง อ เป็น เอ) ตู. อธิฏฺฐาย]  ยุ อธิฏฺฐานํ
•••อุ-ฐา-หฺอุฏฺฐา-ฐหลุกขึ้น, ตั้งขึ้น. ฐา ธาตุ ลง หฺ อาคมได้เมื่อมีอุปสัคอยู่หน้าเท่านั้น  [ปัญ. อุฏฺเฐหิ ต. อุฏฺฐิโต ตู. อุฏฺฐาย
#ปฏฺฐาย ป-ฐา ใช้เป็นกิริยาวิเสสนะ แปลว่า ตั้งก่อน, จำเดิมณี อุฏฺฐายี  ตุ อุฏฺฐาตา  ยุ อุฏฺฐานํ 
•••อุป-ฐา-หฺอุปฏฺฐา-ฐหตั้งขึ้น, ปรากฏ, ยืนใกล้, บำรุง, อุปัฏฐาก  [วัต. อุปฏฺฐาเปติ เหตุ.  ต. อุปฏฺฐิโต ตู. อุปติฏฺฐิตฺวา] ณฺวุ อุปฏฺฐาโก คิลานุปฏฺฐาโก สงฺฆุปฏฺฐาโก  ยุ อุปฏฺฐานํ
•••อุ-วฺ-ฐา-หฺวุฏฺฐา-ฐหลุกขึ้น, ตั้งขึ้น, ออก [ตู. วุฏฺฐาย]  ยุ วุฏฺฐานํ

 ฑํส ทํสฑํส ทํสกัด [ต. ฑฏฺโฐ ทฏฺโฐ]

 ตกฺกเณ ณยตกฺเก-กยตรึก  ธมฺมตกฺโก
 ตจฺฉตจฺฉถาก, ไส, ทำให้บาง  ณฺวุ ตจฺฉโก
 ตชฺชอ เณ ณยตชฺช ตชฺเช-ชยด่า, ขู่, ข่มขู่, คุกคาม [วัต. #สนฺตชฺชติ]
 

ตนฺท (ตทิ)

ตนฺทเกียจคร้าน, ประมาท, ไม่เอื้อเฟื้อ, เบียดเบียน
 ตนโอตโน ตนุแผ่ไป
 ตปอ ย เณ ณยตป ตปฺป ตปฺเป-ปยอิ่ม, เอิบอิ่ม; เร่าร้อน  [วัต. สนฺตปฺปติ]
 ตปอ ย เณ ณยตป ตปฺป ตปฺเป-ปยร้อน, เร่าร้อน, เผา; อิ่ม, เอิบอิ่ม [ต. ตตฺโต]  ณี อาตาปี อาตโป  ณ อาตาโป อาตปฺโป
 ตปตปสะดุ้ง, กลัว; เป็นใหญ่ [วัต. #อุตฺตปติ โอตฺตปฺปติ]  โอตฺตปฺปํ
 ตปฺปอ เณ ณยตปฺป ตปฺเป-ปยอิ่ม, เอิบอิ่ม, พอใจ; แสดง
 ตรตรข้าม, ผ่าน, กลิ้ง [ต. ติณฺโณ]  อ เวสฺสนฺตโร
 อุ-ตรอุตฺตรข้ามขึ้น, ข้าม, ขึ้น [ต. อุตฺติณฺโณ]
 โอ-ตรโอตรข้ามลง, ลง, โฉบลง [ต. โอติณฺโณ]  ยุ โอตรณํ
 โอ-ตรเณ ณย เหตุ.โอตาเร-รยให้ข้ามลง (=ยกลง)
 ตสตสฺสกลัว, หวาดกลัว, สะดุ้งกลัว  ณ ตาโส
 ติชติติกฺข (เทฺวภาวะ)อดทน; ผูก, ร้อย (ติช>ติชฺ>ติติชฺ>ติติกฺ (แปลงเพราะ ข ปัจ.)) ติติกฺขา
 ติปติปฺปอิ่ม, เอิบอิ่ม [ต. ติตฺโต]  ติ ติตฺติ
 ติมอ เณ ณยเตม เตเม-มยเปียก, ชื้น, ชุ่ม, ชุ่มชื้น [ต. ตินฺโต]
 ติสติสอิ่ม, เอิบอิ่ม, ยินดี [ต. ติตฺโต]
 ตีรเณ ณยตีเร-รยทำ(การงาน)สำเร็จ  ยุ สนฺตีรณํ
 ตุทตุทแทง, เสียบ; ชนะ, ครอบงำ, ทำอันตราย [วัต. #อภิตุทติ ต. #อภิตุนฺโน]
 ตุสตุสฺสยินดี, เอิบอิ่ม [ต. ตุฏฺโฐ]  สนฺโตโส  ติ สนฺตุฏฺฐิ 

 ถกอ เณ ณยถก ถเก-กยปิด, กั้น, กระทบกระทั่ง
 

อุป- ถมฺภ (ถภิ)

 

อุปถมฺภ อุปตฺถมฺภช่วยเหลือ, ทำให้มั่นคง, อุดหนุน, อุปถัมภ์, ค้ำจุน, สนับสนุน [ตู. อุปตฺถมฺภิตฺวา]
 ถรถรปูลาด
 สํ-ถรสนฺถรปู, ปูลาด
 อธิ-โอ-ถรอชฺโฌถร อชฺโฌตฺถรท่วมทับ, ครอบงำ, ปกคลุม
 อา-ถรอตฺถรปูลาด, กราน (กฐิน) [ต. อตฺถโต]
 โอ-ถรโอตฺถรปูลาด, ปกคลุม, ปิดบัง, ท่วมทับ
 ถิรถิรมั่นคง
 ถุอ นาถว ถุนาชมเชย, ยกย่อง, สรรเสริญ  อ สนฺถโว  ติ ถุติ
 เถนเณ ณยเถเน-นยลัก, ขโมย
 โถมเณ ณยโถเม-มยชมเชย, ยกย่อง, สรรเสริญ

 ทมเณ ณยทเม-มยทรมาน, ฝึก [ต. ทนฺโต]  ณฺวุ หตฺถิทมโก กุลทมโก  ณฺย ทมฺโม  อ ทโม
 สํ-อา-ทยเอสมาทเป (ย>ป)ชักชวน  [ตู. สมาทเปตฺวา . สมาทปิโต]   ณฺวุ สมาทปโก
 ทลอ เณ ณยทล ทาเล-ลยทำลาย, แตก [วัต. #ปทาเลติ สมฺปทาเลติ]  ยุ #สมฺปทาลนํ
 ทห ฑหทห ฑหไหม้, (อันไฟ) เผา [วัต. ทยฺหติ มาน. ฑยฺหมาโน กัม. ต. ทฑฺโฒ]  ณฺวุ ฉวฑาหโก  ณ ปริฬาโห  ยุ #อาฬาหนํ
 ทาเท ททา (เทฺวภาวะ)ให้ (ทา>ทาทา>ทา)
[วัต. ทชฺชติ ทมฺมิ ทมฺม; ทียติ ทิยฺยติ กัม.
สัต. ทชฺเชยฺย ทชฺชา ทชฺชุํ ทชฺชํ หิย. อททา อททู
อัช. อทาสิ อทํสุ ภวิส. ทสฺสติ มาน. ททมาโน
ตัพ. ทาตพฺโพ ต. ทินฺโน; ใช้ในสมาส แปลงเฉพาะศัพท์ -ทตฺโต -ทตฺติโย -ทตฺติโก: พุทฺธทตฺโต ~ทตฺติโย ~ทตฺติโก – เทว~ สกฺก~ ภิกฺขุ~ ตู. ทตฺวา] ณี อทินฺนาทายี  ณฺวุ ทายโก อนฺนทายโก-ยิกา (อา>อาย)  ตุ ทาตา  ณฺย เทยฺยํ  อ อายุโท พลโท ปุรินฺทโท  ทาโย ทานทาโย ทายํ  ยุ ทานํ
 นิ-ทานิทฺทายหลับ  ตุ นิทฺทายิตา  ยุ นิทฺทายนํ
 ปฏิ-ทาปฏิเทให้กลับ, ให้คืน
 สํ-อา-ทาสมาทิยถือเอา, ยึดถือ [ตู. สมาทาย สมาทยิตฺวา]
 สํ-อา-ทาณาเป เหตุ.สมาทเปให้ถือเอา  แปลให้เป็นกัตตุวาจก ในความหมายว่า ‘ชักชวน’ [ตู. สมาทเปตฺวา . สมาทปิโต] ณฺวุ สมาทปโก
 อา-ทาอาทิยถือเอา, ยึดถือ [ตู. อาทาย อาทยิตฺวา #ปริยาทาย อาน. อนุปาทิยาโน (น-อุป-)]  อ #อุปาทา
 ทิวทิพฺพเล่น  อ เทโว
 ทิสปสฺสเห็น  [วัต. ทิสฺสติ กัม. สัต. ทกฺเขมุ เอยฺยาม>เอมุ หิย. อทฺทส อทฺทสํ อัช. อทฺทสํสุ อทฺทสาม (อทฺทสิมฺหา) ภวิส. ทกฺขติ; ตัพ. ทฏฺฐพฺโพ ต. ทิฏฺโฐ; ตู. ทิสฺวา ทิสฺวาน ตุํ. ทฏฺฐุํ]  ณี ภยทสฺสี ปรวชฺชานุปสฺสี  ทุทฺทโส สุทุทฺทโส สุทสฺโส  ติ ทิฏฺฐิ  ยุ ทสฺสนํ  อาวี ภยทสฺสาวี สพฺพทสฺสาวี
 ทิสทิสฺสเห็น, ปรากฏ
 ทิสเณ ณยเทเส-สยแสดง (นามธรรม), กล่าว, สวด [ภวิส. เทเสสฺสติ]  ณฺวุ เทสโก ธมฺมเทสโก ภตฺตุทฺเทสโก มคฺคุทฺเทสโก  ยุ เทสนา ธมฺมเทสนา
 ทิสเณ ณยทสฺเส-สยแสดง (รูปธรรม) [อัช. ทสฺเสสิ ทสฺเสสุํ ทสฺสยิ ทสฺสยึสุ]  ณี วชฺชทสฺสี
 นิ-ทิสอ ยนิทฺทิส นิทสฺสชี้แจง, แสดง, อธิบาย; อ้าง, อ้างถึง [ต. นิทฺทิฏฺโฐ นิทสฺสิโต] (ยุ นิทสฺสนํ)
 อป-ทิสอ ยอปทิส อปทิสฺสแสดงอ้าง, อ้าง, กล่าวอ้าง, ชี้แจง  [ตู. อปทิสิตฺวา] ( อปทิโส อปเทโส ยุ อปทิสนํ)
 อุ-ทิสอ เณ ณยอุทฺทิส อุทฺเทเส-สยแสดงขึ้น  [ปัญ. อุทฺทิสตุ ตู. อุทฺทิสิตฺวา อุทฺทิสิย; อุทฺทิสฺส ‘เจาะจง’ ใช้เป็นกิริยาวิเสสนะ]
 ทีปเณ ณยทีเป-ปยประกาศ, แสดง  ยุ ทีปนา ทีปนํ การแสดง คำชี้แจง
 ทีปทิปฺปสว่าง, รุ่งเรือง, โพลง; ร้อน, ไหม้ [ต. #อาทิตฺโต]  ทีโป ปทีโป ประทีป, โคมไฟ ทีโป ทวีป  ติ ทิตฺติ ความสว่าง รุ่งเรือง
 ทุณุ ณา; นาทุโณ ทุณา ทุนาเบียดเบียน  อ อุปทฺทโว
 ทุสทุสฺสไม่ชอบใจ, ทำลาย, ประทุษร้าย [ต. ทุฏฺโฐ]  โทโส ปโทโส
 ทุหทุห โทหรีดน้ำนม; ให้เต็ม; ฆ่า; ทำลาย
 ทูสเณ ณยทูเส-สยกำจัด, ทำลาย, ประทุษร้าย  ณฺวุ กุลทูสโก กุฏิทูสโก
 เททยรักษา, ป้องกัน; หลับ; ชำระ; ดูหมิ่น [วัต. #นิทฺทายติ โวทายติ ตู. ปริโยทาเปตฺวา]  ทยา #นิทฺทา  ยุ #โวทานํ โวทาปนํ
 เทวเทวร้องไห้, คร่ำครวญ; เล่น  [วัต. #ปริเทวติ]

 ธมธมทำเป่าให้มีเสียง, เป่าให้ดัง; ก่อไฟ, เป่าไฟ
 อุป-ธรเณ ณยอุปธาเร-รยใคร่ครวญ, พิจารณา
 ธํสเณ ณยธํเส-สยกำจัด, ทำลาย
 นิ-ธาอ เอนิเธ นิทหมอบให้, ฝากไว้, ฝัง, ตั้ง [ต. นิหิโต]  อิ นิธิ  ยุ ธาตุนิธานํ อิ #สนฺนิธิ
 ป-นิ-ธาปณิทหตั้งมั่น, มั่นคง [ต. ปณิหิโต ตู. ปณิธาย #อุปนิธาย]
 ปริ-ธาปริธา ปริทหนุ่งห่ม
 ปิ-ธาปิธา ปิทหปกปิด, ห่อหุ้ม, ปิด, กั้น [วัต. ปิทหาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) ต. ปิทหิโต ปิหิโต ตู. ปิธาย]
 สํ-ธาสนฺธา สทฺทหเลื่อมใส, เชื่อถือ; เชื่อมต่อ  อิ สนฺธิ
 สํ-ธา หมายเอา [ตู. สนฺธาย ใช้เป็นกิริยาวิเสสนะ]
 สํ-อา-ธาอ เอสมาเท สมาทหยกขึ้น, ตั้งขึ้น, ตั้งมั่น, มั่นคง [ต. สมาหิโต #สุสมาหิโต]  อิ สมาธิ
 อนฺตร-ธาอ ยอนฺตรธายไม่เห็น, ไม่ปรากฏ, อันตรธานไป [ต. อนฺตรหิโต]
 อปิ-ธาอปิธา อปิทหปกปิด, ห่อหุ้ม, ปิด, กั้น [ต. อปิทหิโต อปิหิโต]
 อว-ธาโอทหฟัง [วัต. (โสตํ) โอทหติ ต. โอหิโต]
 อา-ธาอ เออาเท อาทหยกขึ้น, ตั้งขึ้น [ต. อาหิโต]
 สํ-วิ-ธา/ทหสํวิทหจัดแจง, เตรียมการ, ประกอบ
 ธา ธรอ เณ ณยธร ธาเร-รย ทธา (เทฺวภาวะ)ทรงไว้, ทรงจำ; รองรับ (ธาธา>ธธา>ทธา)  ตุ ธาตุ ธาตา ณฺย #มารเธยฺยํ  อ วิชฺชาธโร วินธมฺมธโรยธโร ธมฺมธโร กาสาวธโร ติปิฏกธโร ชุตินฺธโร ปํสุกูลธโร อิทฺธิมยปตฺตจีวรธโร อุตฺตมรูปธรา (อิตฺถี)  อิ อุทธิ (อุทก-)  ยุ สโมธานํ (สํ-โอ-)  ธรณํ
 ธาวธาววิ่ง [วัต. #อุปธาวติ สนฺธาวติ อภิธาวติ]
 ธุนาธุนากำจัด, ทำลาย
 ธูม ศัพท์อายธูมายประพฤติเพียงดังควัน, ทำตนดังควัน
 โธวโธวล้าง

 นจฺจนจฺจฟ้อนรำ
 นฏเณ ณยนฏ นเฏ-ฏยฟ้อนรำ [ต. นจฺโจ นฏฺโฏ]  ณฺวุ นาฏโก-กา
 นทอ เณ ณยนท นาเท-ทยบันลือเสียง
 นนฺทนนฺทยินดี, อิ่มใจ [วัต. #อภินนฺทติ]  อ อานนฺโท  อิ นนฺทิ  ยุ นนฺทนํ
 นมนมน้อม, นอบน้อม
 วิ-อติ-นมเณ ณยวีตินาเม-มย(ยังกาล) ให้น้อมไปล่วงวิเศษ, ให้เวลาผ่านไป เหตุ.
 อุป-นมเณ ณยอุปนาเม-มยน้อมเข้าไป, นำเข้าไป, น้อมถวาย
 โอ-นมโอนมน้อมลง, ก้มลง [วัต. โอนมาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) ต. โอนโต]
 นมสฺสนมสฺสน้อมไหว้
 นสนสฺสฉิบหาย, พินาศ [วัต. นาเสติ นาสยติ เหตุ. ต. นฏฺโฐ; นาสิโต เหตุกัม.]  ณฺวุ กปฺปวินาสโก  วินาโส
 สํ-นหสนฺนยฺหผูก, สวม (เกราะ) [ต. สนฺนทฺโธ ตู. สนฺนยฺห]   ยุ #อุปนยฺหนํ
 

นินฺท (นิทิ)

นินฺทติเตียน, นินทา  อ นินฺทา
 นิทฺทา ศัพท์อายนิทฺทายหลับ, ประพฤติหลับ (บาลีไวยากรณ์)
 นิ นีเน นยนำไป [วัต. นียติ กัม. ต. นีโต ตู. เนตฺวา]  ณฺวุ นายโก-ยิกา โลกนายโก  ตุ เนตา  ณฺย เนยฺโย เวเนยฺโย  นโย วินโย  ติ ภวเนตฺติ  ยุ นยนํ
 อป-นีอปเนนำออก [ต. อปนีโต]
 อา-นีอาเน-นยนำมา [ต. อานีโต]
 นุทนุทซัดไป, ขว้าง, ทิ้ง, ขจัด, บรรเทา [วัต. #วิโนทติ ปนุทติ อปนุทติ]
 โอ-นุทเณ ณยโอโณเช-ชยอุทิศ, ให้, ล้าง, ชำระ
 นฺหา นหานฺหาย นหายอาบ  [วัต. นฺหาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ)ยุ นหานํ

 ปฺลุปฺลวไป, ลอยไป (ในน้ำ)
 ปจปจหุง, ต้ม, ปรุง (อาหาร), เผา, ไหม้ สกมฺม. 
[วัต. ปจฺจติ กัม.; ปจาเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) มาน. ปจฺจมาโน กัม. ต. ปกฺโก]  นิปโก    ปาโก
 ปจปจฺจสุก ไหม้ อกมฺม.  [ต. ปกฺโก] วิปาโก ปริปาโก
 ปญฺหปญฺหถาม [วัต. #ปริปญฺหติ]
 ปฐปฐบอก, กล่าว, แสดง
 ปตปตตก, ล้ม, (ครรภ์) แท้ง [วัต. ปาเตติ ต. ปาติโต เหตุกัม. วัต. #ปปติ]  ณี ปาณาติปาตี
 สํ-นิ-ปตสนฺนิปตประชุม
 อธิ-อุ-ปตอชฺฌุปฺปตตกลง, โฉบลง [ต. อชฺฌุปฺปตฺโต]
 อุ-ปตอุปฺปตกระโดดขึ้น, บินขึ้น, เหาะขึ้น  ยุ อุปฺปตนํ
 ปตฺถ ปฏฺฐเณ ณยปตฺเถ-ถย ปฏฺเฐ-ฐยปรารถนา, อยาก, ต้องการ, ขอ, มุ่งหวัง [มาน. ปตฺถยมาโน อาน. ปตฺถยาโน]  ยุ ปตฺถนา
 ปทปชฺชไป, ถึง, บรรลุ, ต้อง  [ต. ปตฺโต ตู. ปตฺวา ตุํ. ปตฺตุํ]  อ ปโท ปาโท ติ ปตฺติ  ยุ ปชฺชนํ
 นิ-ปทนิปชฺชนอน, หมอบ [ต. นิปนฺโน ตู. นิปชฺช]  ณฺย นิปชฺชา
 นิ-ปทนิปฺปชฺช นิปฺผชฺชถึงพร้อม, สำเร็จ, สมบูรณ์ [วัต. นิปฺผาเทติ เหตุ. ต. นิปฺปนฺโน นิปฺผนฺโน]  ติ นิปฺปตฺติ นิปฺผตฺติ
 ปฏิ-ปทปฏิปชฺชไป, เดินไป, ดำเนินไป, ปฏิบัติ, ปรนนิบัติ  [ต. ปฏิปนฺโน ตู. ปฏิปชฺช]  อ ปฏิปทา ติ ปฏิปตฺติ ยุ ปฏิปชฺชนํ
 ปฏิ-ปทเณ ณยปฏิปาเท-ทยมอบให้, จัดหาให้, จัดแจง, ให้สำเร็จ, บันดาล
 สํ-ปทสมฺปชฺชถึงพร้อม, สำเร็จ, สมบูรณ์ [วัต. สมฺปาเทติ เหตุ. ต. สมฺปตฺโต สมฺปนฺโน; สมฺปาทิโต เหตุกัม.]  อ สมฺปทา  ติ สมฺปตฺติ
 อา-ปทอาปชฺชถึง, ต้อง (อาบัติ, โทษ) [ต. อาปนฺโน]  ติ อาปตฺติ #สมาปตฺติ
 อุ-ปทอุปฺปชฺชเกิดขึ้น [วัต. อุปฺปาเทติ เหตุ. อัช. อุทปาทิ อุ-ทฺ-อ-ปท-ย-อี ต. อุปฺปนฺโน; อุปฺปาทิโต เหตุกัม. ตู. อุปฺปชฺช]  ตุ อุปฺปชฺชตา  ณ อุปฺปาโท  ติ อุปฺปตฺติ  ยุ อุปฺปชฺชนํ
 อุป-ปทอุปปชฺชเกิดขึ้น, ปรากฏขึ้น; เข้าถึง [วัต. อุปปชฺชเร (=อุปปชฺชนฺติ ใช้ในคาถา)]  ยุ อุปปชฺชนํ
 ปพฺพต ศัพท์อายปพฺพตายประพฤติเพียงดังภูเขา, ทำตนดั่งภูเขา
 ปลวปลวไป, ลอยไป (ในน้ำ)
 ปลายปลายหนีไป [ต. ปลาโต; ปลาปิโต เหตุกัม.  ตู. ปลาเปตฺวา เหตุ. ให้หนี =ไล่ (ไม่วุทธิ)]
 ปหเณ ณยปาเห-หยส่งไป [ต. ปหิโต ตัพ. ปาเหตพฺโพ]
 ปาปา ปิวดื่ม; รักษา; บริโภค; ให้เต็ม; ถึง [วัต. ปาเยติ เหตุ. ต. ปีโต ตู. ปิตฺวา; ปาเยตฺวา เหตุ. ตุํ. ปาตุํ ปิวิตุํ]  ณี มชฺชปายี ถนปายี  ณฺวุ ปายโก ขีรปโก  ณฺย เปยฺยํ  ปาทโป กจฺฉโป  โคโป  ติ ปีติ ปติ  ยุ ปานํ
 ปาปิวาสปรารถนาจะดื่ม, อยากดื่ม, กระหายน้ำ (ปา>ปาปา>ปิปา>ปิวา)  [ต. ปิปาสิโต]  ปิปาสา
 ปาล ปาเล-ลยรักษา  ณฺวุ ปาลโก โคปาลโก ธนปาลโก ปเวณิปาลโก  ตุ ปาลยิตา    ทฺวารปาโล อุยฺยานปาโล
 ปิยปิยรัก  อ ปิโย
 

ปิลนฺธ (ปิลธิ)

ปิลนฺธประดับ, ตกแต่ง
 ปิหเณ ณยปิเห-หยปรารถนา; กระหยิ่ม? (ครึ้มใจ, ภูมิใจ, อิ่มใจ)
 ปีฬเณ ณยปีเฬ-ฬยเบียดเบียน, บีบคั้น, ฆ่า
 ปุอ นาปว ปุนาชำระ, สะอาด, หมดจด  ณฺวุ ปาวโก
 ปุจฺฉปุจฺฉถาม [ต. ปุฏฺโฐ]  อ ปุจฺฉา  ยุ ปุจฺฉนํ
 อา-ปุจฺฉอาปุจฺฉถามโดยเอื้อเฟื้อ, ถามหา, อำลา; ขออนุญาต [ตู. อาปุจฺฉา]  อ อาปุจฺฉา
 ปุญฺฉปุญฺฉ ปุญฺชเช็ด, ถู, ชำระ, กวาด
 ปุตฺต ศัพท์อิยปุตฺติยประพฤติเพียงดังบุตร, ทำตัวเหมือนลูก
 ปุถย เณ ณยปุตฺถย โปเถ-ถยประหาร, ทุบ, ตี [#วัต. นิปฺโปเถติ]
 ปุปฺผปุปฺผบาน  ปุปฺผํ
 ปุสอ ย นา เณ ณยปุส ปุสฺส ปุสฺนา โปเส-สยเลี้ยงดู  ณฺวุ มาตุโปสโก
 ปูชเณ ณยปูเช-ชยบูชา  ณฺวุ อาจริยปูชโก ปติปูชิกา (อิตฺถี)  ปูชา
 ปูรปูรเต็ม [วัต. ปูเรติ เหตุ. ตู. ปูเรตฺวา เหตุ. ต. ปุณฺโณ; ปูริโต เหตุกัม.]  ยุ ปูรณํ
 เปสเณ ณยเปเส-สยส่งไป  [ต. เปสิโต]

 ผรผรแผ่ไป
 ผลผลแตกสลาย; ทำลาย; สำเร็จ, เผล็ดผล
 ผล ผฬเณ ณยผาเล-ลยตัด, ผ่า
 ผายีผายเจริญ, เพิ่ม [ต. ผาโต ผีโต]  ยุ เผโณ  ติ ผาติ
 ผุนาผุนาฝัด, โปรย, โรย
 ผุฏอ เณ ณยผุฏ โผเฏ-ฏยบาน, เผยออก, แตก, ทำลาย, สลาย; สะบัด, ปรบ [ต. ผุลฺโล]  ยุ โผฏนํ ปรบ(มือ)
 ผุลฺลผุลฺลบาน, เผยออก, แตก, ทำลาย, สลาย [ต. ผุลฺลิโต]
 ผุสผุส ผุสฺสถูกต้อง, สัมผัส [ต. ผุฏฺโฐ ตุํ. ผุฏฺฐุํ]    ผสฺโส

 พฺรูหพฺรูหเจริญ, ประเสริฐ [ปัญ. พฺรูหย ณย เหตุ. หิ ปัญ.พฺรหฺมา
 พนฺธพนฺธผูก, พัน, มัด, รัด [ต. พนฺโธ พทฺโธ]
 อนุ-พนฺธอนุพนฺธตาม, ติดตาม
 พหพหเจริญ, มั่นคง [ต. พาฬฺโห]
 พาธพาธห้าม; ทำลาย, ฆ่า, เบียดเบียน  อ อาพาโธ
 ป-พุธปพุชฺฌตื่น, รู้ [ต. ปพุทฺโธ #ปฏิพุทฺโธ]  ตุ ปโพเธตา เหตุ.
 พุธพุชฺฌรู้, ตรัสรู้, ตื่น [ต. พุทฺโธ อาน. #อภิสมฺพุทฺธาโน  ตู. สมฺพุชฌิย]  ตุ พุชฺฌิตา ทุรนุโพโธ  อิ โพธิ  ติ พุทฺธิ  ยุ พุชฺฌนํ
 พุนฺธ (พุธิ)เณ ณยพุนฺเธ-ธยเบียดเบียน  ปลิโพโธ (ปริ-)

 ภกฺขเอภกฺเขกิน
 ภชภชแบ่ง, จำแนก; คบ, เสพ ณฺย ภาคฺโย  สํวิภาโค  ติ ภตฺติ วิภตฺติ  ยุ ภชนํ
 ภญฺชภญฺชหัก; ผ่า, ทำลาย [ต. ภคฺโค ภฏฺโฐ]  ณ ภคฺโค ภงฺโค
 ภณภณบอก, กล่าว, แสดง  ณี ธมฺมภาณี ปิยภาณี พหุภาณี
 ภมภมหัน, หมุน [ต. ภนฺโต]
 วิ-ภมวิพฺภมหันกลับ, หมุนกลับ, หมุนผิด, สึก, ลาสิกขา [ต. วิพฺภนฺโต]
 อา-ภม นำมา [ต. อาภโต อาภโฏ]
 ภมฺภภมฺภกลัว, หวั่นไหว, หวาดเสียว
 ภรภรเลี้ยงดู; นำไป [ต. ภโต-โฏ ภจฺโจ]  ตุ ภตฺตา ทุพฺภโร สุภโร  ณฺย ภาริโย  อ มาตาเปติภโร อตฺตภโร  ติ ภติ  ยุ ภรณํ
 ภสฺสเณ ณยภสฺเส-สยพูดคุย, บ่น, ด่า
 ภสฺสภสฺสพลัดตก, พลาด, เคลื่อน, หล่น, ล้ม, หัก; รุ่งเรือง, ส่องสว่าง [ต. ภฏฺโฐ]
 ภาภา ภายสว่าง, รุ่งเรือง, แจ่มแจ้ง [วัต. #วิภาติ วิภายติ ปภาติ ปฏิภาติ ต. วิภาโต]  กฺวิ #ปภา
 ภาชเณ ณยภาเช-ชยแจก, จำแนก ภาโค  ติ วิภตฺติ
 ปริ-ภาสปริภาสด่า
 ภาสภาสบอก, กล่าว, แสดง [อัช. #อชฺฌภาสิ อธิ-ภาส]  ณี สุภาสิตภาสี
 ภาสภาสสว่าง, รุ่งเรือง; พูด  ยุ ภาสโน
 ภิกฺขภิกฺขขอ  รู ภิกฺขุ
 ภิท ํอภินฺททำลาย, ต่อย, ตัด  สกมฺม. [ต. ภินฺโน]  ตุ เภตฺตา
 ภิทภิชฺชแตก; ต่างกัน อกมฺม. [ต. ภินฺโน  วัต. #ปภิชฺชติ]  อ #ปฏิสมฺภิทา    เภโท สีลเภโท
 สํ-ภิท ํอสมฺภินฺทเรี่ยราย, ปะปน, เกลื่อนกล่น [ต. สมฺภินฺโน]
 

ภึส

ภึสกลัว [วัต. ภึสาเปติ เหตุ.]  ยุ ภึสนํ ความกลัว, น่าหวาดเสียว
 ภีภายกลัว [ต. ภีโต ตู. ภายิตฺวา]  ณ ภยํ  เภรโว  รุ ภีรุ ภีรุโก
 ปริ-ภุชปริภุญฺช(คน) บริโภค; กิน, ใช้สอย [ต. ปริภุตฺโต]
 ภุช ํอภุญฺช(คน) กิน, บริโภค [ภวิส. โภกฺขติ อนีย. โภชนีโย ต. ภุตฺโต ตู. ภุตฺวา]  ณี โภคี กามโภคี  ณฺวุ คามโภชโก  ณฺย โภคฺโค  โภโค ปาฏิโภโค  ติ ภุตฺติ  ยุ โภชนํ ภุญฺชนํ
 ภุชพุภุกฺข (เทฺวภาวะ)ปรารถนาจะกิน, อยากกิน, หิว (ภุช>ภุชฺ>ภุภุชฺ>พุภุชฺ>พุภุกฺ (แปลงเพราะ ข ปัจ.))
 ภุชภุชคด, งอ, (งู) ขด [ตู. #อาภุชิตฺวา (นั่ง) คู้(บัลลังก์)]
 ภูภวมี, เป็น [อนีย. ภวนีโย ต. ภูโต; ภาวิโต เหตุกัม. ตู. ภวิตฺวา; ภาเวตฺวา เหตุ.] กฺวิ สยํภู สยมฺภู สพฺพาภิภู อภิภู  ณี วิภาวี  ตุ ภวิตา #อภิภวิตา  ภโว ปภโว อตฺตสมฺภโว  ภาโว วิภโว  ติ สมฺภูติ วิภูติ  ยุ ภวนํ ภาวนา
 ภูเณ ... ณาปย เหตุ.ภาเว-วย ภาวาเป-ปย(ทำให้)เจริญ-มี-เป็น, อบรม(จิต)  [ต. ภาวิโต เหตุกัม.]
 ปาตุ-ภูปาตุภวปรากฏ, มีปรากฏ, ปรากฏชัด [อัช. ปาตุภวิ]
 อภิ-ภูอภิภวครอบงำ [ต. อภิภูโต ตู. อภิภุยฺย]  กฺวิ อภิภู #สพฺพาภิภู
 สํ-ภูสมฺภวเกิด, ปรากฏ; มีอยู่, เปินอยู่; เจริญ  สมฺภโว ยุ สมฺภวนํ
 ภูสอ เณ ณยภูส ภูเส-สยประดับ, ตกแต่ง  ยุ #วิภูสนํ

 มกฺขอ เณ ณยมกฺข มกฺเข-ขยทา, ลูบไล้, ลบหลู่
 ปริ-มชฺชปริมชฺชปัด, กวาด, ขัด, ถู, นวด, ลูบ, คลำ
 สํ-มชฺชสมฺมชฺชปัด, กวาด, ขัด, ถู, นวด
 

มณฺฑ (มฑิ)

อ เอมณฺฑ มณฺเฑประดับ, ตกแต่ง  ยุ มณฺฑนํ
 มถ มตฺถมถ มตฺถ มเถรวบกวน, ทำให้วุ่นวาย, ย่ำยี
 มทมชฺชเมา, ประมาท, เลินเล่อ [ต. #ปมตฺโต ตู. #ปมชฺช]  ณฺย มชฺชํ  ปมาโท
 มทฺทมทฺทเหยียบ, ย่ำ, ย่ำยี, ขยำ [ต. มตฺโต]
 โอ-มทฺทโอมทฺทเหยียบลง, ขยุ้มลง ...
 มนมญฺญรู้, เข้าใจ, สำคัญ, คิด
 มนโอมโนรู้, รู้จัก, บรรลุ, ตรัสรู้  ติ มติ สารมติ 
 สํ-มนโอสมฺมโน?รู้พร้อม ... [ต. สมฺมโต]  ติ สมฺมติ
 อติ-มนอติมญฺญดูถูก, ดูหมิ่น
 นิ-มนฺตเณ ณยนิมนฺเต-ตยเรียกมา, นิมนต์
 มนฺตเณ ณยมนฺเต-ตยปรึกษา, พูดอย่างลับๆ [อัช. มนฺเตสิ มนฺเตสุํ มนฺตยิ มนฺตยึสุ]
 อา-มนฺตเณ ณยอามนฺเต-ตยเรียกมา; เตือน
 มรมรตาย [วัต. มิยฺยติ มียติ (มร>มิยฺย มีย); มาเรติ เหตุ. ให้ตาย=ฆ่า มาน. มิยฺยมาโน มียมาโน ต. มโต; มาริโต มาราปิโต เหตุกัม.]  ณฺวุ หตฺถิมารโก    มาโร  ยุ มรณํ
 มริสเณ ณยมริเส-สยอดทน, อดกลั้น, บึกบึน, ทนทาน, มั่นคง
 ปรา-มสปรามสจับต้อง, ลูบคลำ, ยึดมั่น [ต. ปรามฏฺโฐ]    ปรามาโส
 อา-มสอามสจับต้อง, ลูบคลำ [ต. อามฏฺโฐ]
 มาอ ย นา โอมา มาย มินา มิโนรัก, ทะนุถนอม; นับ, ชั่ง, เปรียบเทียบ [ต. นิมิตฺตํ]  ตุ มาตา  ปฏิมา ปติมา  มตฺตา ธญฺญมาโย  ยุ มานํ ปมาณํ ปริมาณํ อุปมานํ
 มานอ เณ ณยมาน มาเน-นยบูชา, นับถือ    มาโน ความถือตัว  ยุ มานนํ มานนา
 อติ-มานเณ ณยอติมาเน-นยเย่อหยิ่ง, จองหอง  อติมาโน ความ~ ตัท. อี อติมานี ผู้มี~
 มานวิ-วีมํส (เทฺวภาวะ)ไตร่ตรอง, ทดลอง, พิจารณา, ไต่สวน (มาน>มานฺ>มามานฺ>มีมานฺ>วีมานฺ>วีมํ (แปลงเพราะ ส ปัจ.))
 มาปเณ ณยมาเป-ปยสร้าง, ก่อสร้าง, เนรมิต [วัต. #อติมาเปติ] (เป็น เหตุ.บ้าง)
 มิเลมิลายเหี่ยวเฉา, อับแสง [ต. มิลาโต]
 มิสมิสหลับตา [วัต. #นิเมสติ นิมฺมสติ]
 อุ-มิสอุมฺมิสเปิดตา, ลืมตา
 อุ-มิหอุมฺมิหถ่ายปัสสาวะรด
 มีลอ เณ ณยมีล มีเล-ลยหลับตา [วัต. #นิมีลติ]
 อุ-มีลอุมฺมีลเปิดตา, ลืมตา
 มุจ ํอมุญฺจปล่อย, แก้, ถอด สกมฺม. [อัช. โมจยิ ยอาคม ภวิส. โมกฺขติ ต. มุตฺโต #โอมุกฺโก]
 มุจมุจฺจหลุด, พ้น อกมฺม. [ภวิส. โมกฺขติ ต. มุตฺโต]  อ โมกฺโข วิโมกฺโข  ติ วิมุตฺติ  ตุํ โมเจตุํ 'ให้พ้น' =ปล่อย, เปลื้อง
 มุจฺฉมุจฺฉหลง, เป็นลม, สลบ, แน่นิ่ง
 นิ-มุชฺชนิมุชฺชจม, จมลง, ดำลง, ดำน้ำ [ต. นิมฺมุคฺโค]
 มุทโมทยินดี  ยุ โมทนา โมทนํ ตัท. ตา มุทิตา
 ป-มุทปโมทยินดี  [วัต. ปโมทติ]  ปมุโท ปโมโท ยุ อนุโมทนา ปโมทนา ตัท. ณย ปามุชฺชํ ปาโมชฺชํ
 มุนนามุนารู้, ตรัสรู้; นิ่งอยู่ [ต. มุโต; มุตํ ความรู้]  โมนํ  อิ มุนิ ติ มุติ
 มุสมุสฺสลืม [ต. มุฏฺโฐ วัต. #ปมุสฺสติ ต. ปมุฏฺโฐ]
 มุหมุยฺหหลง [ต. มุฬฺโห มูฬฺโห]  ณ โมโห

 ยชยชบูชา, บูชาเทพ, เซ่นสรวง [ต. ยิฏฺโฐ]    ยาโค  ยุ ยชนํ
 นิ-ยตเณ ณยนิยฺยาเท-ทย (ต>ท)มอบให้, แลกเปลี่ยน (คัมภีร์ฝ่ายศาสนาแปลง ต เป็น ท  ส่วนคัมภีร์ฝ่ายโลกียะไม่แปลงเป็น ท)
 ปฏิ-ยตเณ ณยปฏิยาเท-ทย (ต>ท)ตกแต่ง, จัดแจง  [ต. ปฏิยาทิโต ปฏิยตฺโต]
 ยปเณ ณยยาเป-ปยเป็นไป, เป็นอยู่ [วัต. ยปยติ อันต. ยาเปนฺโต]  ยุ ยปนา
 นิ-ยมุนิยม นิยจฺฉตัดสิน, วินิจฉัย, กำหนด; ประพฤติ [ต. นิยโต]  อ #วินิจฺฉโย
 สํ-ยมุสํยม สํยจฺฉสำรวม, ข่มอินทรีย์ [ต. สํยโต]  อ สํยโม สญฺญโม
 ยาอ ยยา ยายไป, เป็นไป; ถึง, บรรลุ [วัต. ยาเปติ เหตุ.  อ วโย  ยุ ยานํ
 ยาจยาจขอ  ณฺวุ ยาจโก
 ยุชอ เณ ณยโยช โยเช-ชยผูก, ประกอบ, รวบรวม [วัต. ยุชฺชติ กัม. #วัต. สํโยเชติ ต. ยุตฺโต #ปยุตฺโต สมฺปยุตฺโต]  ณฺย โยคฺโค นิโยชฺโช    โยโค #อุปโยโค  ยุ ยุญฺชนํ
 ยุช ํอยุญฺชผูก, ประกอบ, รวบรวม; อุตสาหะ, พยายาม [#วัต. อนุยุญฺชติ ต. อนุยุตฺโต]
 ยุชยุชฺชตั้งใจ, ตั้งมั่น, มั่นคง; ควร, สมควร, ถูกต้อง, ใช้ได้ [ต. ยุตฺโต]  ติ ยุตฺติ
 อุ-ยุชเณ-ณยอุยฺโยเชส่งไป [ต. อุยฺโยชิโต]
 ปริ-ยต  เล่าเรียน [ต. ปริยตฺโต]  ติ ปริยตฺติ
 ยุธอ ยโยธ ยุชฺฌรบ, สู้ [ต. ยุทฺโธ #ปยุทฺโธ]  ตุ ยุชฺฌิตา

 รกฺขรกฺขรักษา  ณี วาจานุรกฺขี  ณฺวุ รกฺขโก-ขิกา #อารกฺขโก วํสานุรกฺขโก  ตุ รกฺขิตา ทุรกฺโข  ยุ รกฺขณํ
 รจเณ ณยรเจ-จยทำ, จัดแจง, แต่ง, เรียบเรียง, รจนา
 รญฺชอ ยรช รญฺช รชฺชย้อม, กำหนัด [ต. รตฺโต]  ยุ รชนํ
 สํ-อา-รญฺชสารชฺชกำหนัดนัก, ย้อม [ต. สารตฺโต]
 รนฺชอ ยรช รญฺช รชฺชกำหนัด, ย้อม  [ต. รตฺโต #วิรตฺโต เบื่อหน่าย คลายกำหนัด]  ราโค รงฺโค #วิราโค
 อา-รภอ ยอารภ อารพฺภปรารภ, (กล่าวถึง, ตั้งต้น, ดำริ), ทำ, เริ่ม, ลงมือ, พยายาม
[ต. อารทฺโธ #อจฺจารทฺโธ ตู. อารพฺภ อารทฺธ ตุํ. อารทฺธุํ]
 รมรมยินดี [อนีย. รมณีโย ต. รโต #ตู. อภิรมฺม]  กฺวิ กุญฺชโร (กุญฺช-)  อ มโนรโม  ณ อาราโม  ติ รติ  ยุ อารมฺมณํ
 รหอ เณ ณยรห รเห-หยสละ, ทิ้ง
 อป-ราธอปรชฺฌประทุษร้าย, ผิด
 อา-ราธอ ยอาราธ อารชฺฌเชื้อเชิญ, อาราธนา; ยินดี
 รุรว โรร้อง  [วัต. #วิรวติ]  ณ รโว
 รุจย เณ ณยรุจฺจ โรเจ-จยชอบ, ยินดี [ต. รุจิโต]  ณี ธมฺมรูจี
 รุจโรจรุ่งเรือง, งดงาม [วัต. #วิโรจติ]  อิ รุจิ ธมฺมรุจิ  ยุ โรจโน วิโรจโน
 อา-รุจเณ ณยอาโรเจ-จยบอก, กล่าว [อัช. อาโรเจสิ อาโรเจสุํ อาโรจยิ อาโรจยึสุ]
 รุชรุชฺชแทง, เสียดแทง; เป็นโรค, เจ็บป่วย  ณ โรโค
 รุทรุท โรทร้องไห้, หลั่งน้ำตา [ต. รุนฺโน; รุณฺณํ การ~ #อัช. ปโรทิ]
 รุธ ํอ เอรุนฺธ รุนฺธิ รุนฺธี รุนฺเธ รุนฺโธปิด, กั้น, ห้าม [ต. รุทฺโธ]
 วิ-รุธวิรุชฺฌคัดค้าน, ขัดแย้ง; ปรารถนา
 รุปเณ ณยโรเป-ปยหว่าน, ปลูก; ยก [ต. โรปิโต]  ยุ โรปนํ
 วิ-โอ-รุปเณ ณยโวโรเป-ปยยกลง, ปลงลง [วัต. (ชีวิตา) โวโรเปติ ปลงลงจากชีวิต =ฆ่า ต. โวโรปิโต]  ยุ โวโรปนํ
 อา-รุปเณ ณยอาโรเป-ปยยก, ยกขึ้น [ต. อาโรปิโต]  ยุ อาโรปนํ
 รุหรุหขึ้น, งอก, ขึ้น, ปรากฏ, เกิด [ต. รุฬฺโห]  อ สิโรรุโห  ยุ โรหณํ
 อว-รุหโอโรหลง, โน้มลง [วัต. #ปจฺโจโรหติ ตู. โอรุยฺห]  ยุ เทโวโรหโณ
 อา-รุหอารุห-โรหขึ้น, งอก  [ต. อารุฬฺโห ตู. อารุยฺห วัต. #อภิรุหติ] ยุ อภิรุหณํ

 ลกฺขเณ ณยลกฺเข-ขยกำหนด [วัต. #สลฺลกฺเขติ]
 ลคลค ลคฺคติด, ข้อง, เกี่ยวข้อง, แขวน, คล้อง [ต. ลคฺโค]
 

ลงฺฆ (ลฆิ)

อ เณ ณยลงฺฆ ลงฺเฆ-ฆยกระโดด, เหาะ, เหิน, ลอยไป [วัต. #อุลฺลงฺฆติ]
 ลชฺชีลชฺชอาย, ละอาย  อ ลชฺชา
 ป-ลปปลปพูดเพ้อเจ้อ
 ลปลปพูด  ลาโป
 วิ-ลปวิลปพูดคร่ำครวญ
 สํ-ลปสลฺลปพูดเจรจาโต้ตอบกัน  สลฺลาโป
 อนุ-ลปอนุลปพูดมาก พูดเพ้อเจ้อ
 อป-ลปอปลปพูดผิด
 อา-ลปอาลปร้องเรียก  ยุ อาลปนํ
 อุ-ลปอุลฺลปพูดโอ้อวด
 

ลมฺพ (ลพิ)

ลมฺพเหนี่ยว, แขวน, ห้อย, คล้อง [วัต. #วิลมฺพติ ยึดเหนี่ยว, ห้อย ...  อวลมฺพติ พึ่งพา, ห้อย ...]
 ลภลภได้ [อัช. อลตฺถ (=อลภิ) อลตฺถํ (=อลภึ) ภวิส. ลจฺฉติ ตัพ. ลทฺธพฺโพ ต. ลทฺโธ
ตู. ลทฺธา ลทฺธ ตุํ. ลทฺธุํ ณฺย. ลพฺภา] ทุลฺลโภ สุลโภ  ณฺย ลพฺโภ  ลาโภ  ติ ลทฺธิ
 ปฏิ-ลภปฏิลภได้เฉพาะ, กลับได้
 วิ-ลสวิลสสวยงาม, เยื้องกราย, กรีดกราย
 ลฬลฬแลบลิ้น, เลีย
 นิ-ลฬเณ?นิลฺลาเฬเลีย, แลบ(ลิ้น) (ชิวฺหํ นิลฺลาเฬตฺวา)
 ลาลาถือเอา  ณฺวุ มหลฺลโก
 ลิขลิขเขียน; ทำให้บาง (กลึง, ขัด, ขูด)
 อา-ลิงฺคอาลิงฺคกอด
 ลิป ํอลิมฺปฉาบ, ทา, ลูบไล้
 ลิหลิห เลหเลีย; สบายใจ, เพลินใจ [วัต. #นิลฺเลหติ อัช. #ปลิหิ อนีย. เลหนียํ]  ณฺย เลยฺยํ เลหํ หตฺถ/ปตฺต/โอฏฺฐนิลฺเลหโก
 ลีอ ยลย ลาย ลียละลาย, พินาศ, ย่อยยับ [วัต. #วิลียติ]
 ลีย นาลีย ลีนาแอบ, ซ่อน, หลีกเร้น; ติดอยู่; รวมกัน [ต. ลีโน วัต. #นิลีนาติ สลฺลีนาติ ปฏิสลฺลีนาติ นิลียติ ต. สลฺลีโน ตู. ลียิตฺวา]  อาลโย
 ลุปลุปฺปลบ, ลบออก, ไม่เห็น, ไม่ปรากฏ [ต. ลุตฺโต]
 ลุภลุพฺภโลภ, ละโมบ, มักมาก, อยาก [#วัต. โอลุพฺภติ]  โลโภ
 ลุภลุภ โลภหลง [วัต. #ปโลเภติ เหตุ. ‘ให้หลง’ แปลเป็น กัตตุ. ว่าหลอกล่อ]
 ลุนฺถ (ลุถิ)ลุนฺถเศร้าหมอง, ขุ่นมัว, เบียดเบียน, เดือดร้อน
 ลูนาลูนา ลุนาตัด, เกี่ยว [ต. ลูโน]  ยุ ลวนํ  โลณํ
 อป-โลกเณ ณยอปโลเก-กยมองดู; บอกลา, อำลา; ขออนุญาต; ประกาศให้ทราบ [ต. อปโลกิโต]
 โอ-โลกเณ ณยโอโลเก-กยมองดู, เห็น

 วจวจบอก, กล่าว, แสดง [วัต. วุจฺจติ วุจฺจเร (=วุจฺจนฺติ ใช้ในคาถา) #ปวุจฺจเร กัม. หิย. อวจ อโวจ อวจํ อัช. อโวจุํ อวจุตฺถ อโวจุตฺถ อโวจุมฺหา ภวิส. วกฺขติ มาน. วุจฺจมาโน กัม. ต. วุตฺโต]  ณี ผรุสวาจี  ณฺวุ วาจโก  ตุ วตฺตา  ทุพฺพโจ สุวโจ  ณฺย วากฺยํ อติวากฺยํ วชฺชํ  วโจ วจํ วจี วจี- เข้าสมาสแล้ว เอา อ เป็น อี วาจา  ยุ วจนํ
 วจเณ ณยวาเจ-จยบอก, กล่าว, แสดง
 ป-วชปพฺพชไป, ออกไป, บวช [อัช. #อนุปพฺพชิ บวชตาม; ปพฺพาเชสิ เหตุ.] ณฺย ปพฺพชฺชา
 อุ-ป-วชอุปฺปพฺพชสึก [อัช. อุปฺปพฺพาเชสิ เหตุ.]
 อา-วชอ เณ ณยอาวชฺช อาวชฺเช-ชยใคร่ครวญ, พิจารณา
 วชฺชีอ เณ ณยวชฺช วชฺเช-ชยเว้น, สละ, แบ่งปัน [วัต. #ปริวชฺเชติ]  ณฺย ปพฺพชฺชา
 วญฺจเณ ณยวญฺเจ-จยเกลี้ยกล่อม, หลอกลวง
 วฏฺฏวฏฺฏหมุน, กลิ้ง; ควร อกมฺม. [วัต. วฏฺฏติ (หิน)กลิ้ง วฏฺเฏติ ให้(หิน)กลิ้ง วฏฺฏาเปติ (ใช้คน)ให้(หิน)กลิ้ง เหตุ. ต. วฏฺฏิตํ (หิน)ถูกให้กลิ้ง เหตุกัม.]
 วฑฺฒวฑฺฒเจริญ, งอกงาม, เติบโต, เพิ่มขึ้น [วัต. วฑฺเฒติ เหตุ. ตู. วฑฺเฒตฺวา เหตุ. ต. วุฑฺโฒ]  ติ วุฑฺฒิ
 วณฺณเณ ณยวณฺเณ-ณยสรรเสริญ; ขยาย, ขยายความ, พรรณนา; ทำสีขาวเป็นต้น; พยายาม; แสดง [วัต. #สํวณฺเณติ]  อ วณฺณํ อวณฺณํ  ยุ สํวณฺณนา
 นิ-วตฺตุนิวตฺตกลับ [ต. นิวตฺโต]
 นิ-วตฺตุนิพฺพตฺตเกิด, บังเกิด [วัต. นิพฺพตฺตติ; นิพฺพตฺเตติ เหตุ. อัช. นิพฺพตฺติ ต. นิพฺพตฺโต ตู. นิพฺพตฺติตฺวา; นิพฺพตฺเตตฺวา เหตุ.]
 วตฺตุวตฺตเป็นไป, เป็นอยู่, เลี้ยงชีวิต; หมุนไป; เลี้ยงดู, รับใช้; ห้าม  ติ วุตฺติ ชีวิตวุตฺติ #ปวตฺติ ปวุตฺติ
 อติ-วตฺตุอติวตฺตเป็นไปล่วง, ล่วงไป, (น้ำ) ล้น  [ต. #วีติวตฺโต วิ-อติ-]
 วทอ เอวท วเท วชฺช วชฺเชบอก, กล่าว, แสดง [ตัพ. วตฺตพฺโพ ตู. วตฺวา ตุํ. วตฺตุํ]  ณี ธมฺมวาที นิคฺคยฺหวาที มุสาวาที  วิวาโท อนูปวาโท
 อติ-อา-วทอจฺจาวทกล่าวล่วงเกิน, พูดล่อลวง, พูดเกี้ยว, พูดยั่วยวน, ร้องเรียก
 โอ-วทโอวทโอวาท  โอวาโท
 อภิ-วทีเณ ณยอภิวาเท-ทยกราบไหว้, อภิวาท, สรรเสริญ
 วนฺทวนฺทไหว้  [ตู. อภิวนฺทิย] ณฺวุ วนฺทโก  ยุ วนฺทนํ
 วปวปหว่าน, ปลูก; ทอ; โกนศีรษะ [ต. วุตฺโต]  ณฺวุ วาปโก ณฺย วปฺโป วาโป ยุ วปนํ
 วมุวมอาเจียน; คายออก
 วยวยไป, ถึง, บรรลุ
 นิ-วรเณ ณยนิวาเร-รยห้าม, กั้น  ยุ นิวรณํ นิวารณํ #ทนฺตาวรณํ
 ปริ-วรเณ ณยปริวาเร-รยกั้นรอบ, แวดล้อม [ต. ปริวุโต]  ปริวาโร
 ป-วรเณ ณยปวาเร-รยปรารถนา, อยากได้; ปวารณา กัต. เหตุ.
 วรเณ ณยวาเรขอ, ต้องการ
 วรอ เณ ณยวร วาเร-รย วเร-รยปิด, กั้น  [วัต. #อาวรติ]  ณฺย นิวารโย ทุนฺนิวารโย
 วิ-วรอ เณ ณยวิวร วิวเร-รยเปิด [วัต. วิวราเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ)] ต. วิวโฏ]
 สํ-วรอ เณ ณยสํวร สํวเร-รยสำรวม, ระวัง, ปิด, กั้น  อ สํวโร  ยุ สํวรณํ
 

วลญฺช (วลชิ)

วลญฺชบริโภค, ใช้สอย
 วสวสอยู่, อาศัย [ภวิส. วจฺฉติ ตัพ. วตฺถพฺพํ ต. วุตฺโถ; วาสิโต เหตุกัม.ณี สาวตฺถีวาสี ทิสาวาสี
 นิ-วสเณ ณยนิวาเส-สยนุ่งห่ม [ต. นิวตฺโถ]  นิวาโส
 ปฏิ-วสปฏิวสอยู่, อาศัย
 อธิ-วส อยู่ทับ, อยู่อาศัย, สิง, สิงสถิต  [วัต. อธิวาเสติ เหตุ. รับ (คำ/นิมนต์), อดกลั้น ต. อธิวตฺโถ อธิวุตฺโถ  กัต. กัม. เหตุกัม.]
 อธิ-อา-วสอชฺฌาวสอยู่ครอบครอง
 อา-วสอาวสอาศัยอยู่, อยู่ครอง  อาวาโส #สํวาโส  อาวสโถ
 วสฺสวสฺส(ฝน) ตก, รด, โปรย  อ วสฺสํ วสฺโส  ติ วุฏฺฐิ
 อติ-วสฺสอติวสฺสรั่ว
 วหวุยฺหลอย, นำไป [ต. พาหิโต พาฬฺโห]  อ สุขาวโห (สุข-อา-) หิตาวโห  วาโห  ยุ วหนํ วาหนํ
 วห วุหวหนำไป, เจริญ, เพิ่มขึ้น [ต. วุฬฺโห]
 อา-วหอาวหนำมา
 อา-วหอพฺพุหถอน; นำมา [ตู. อพฺพุยฺห]  ณ อาวาโห อาวาหํ (มงฺคลํ) #วิวาหํ (มงฺคลํ)
 ปฏิ-วหปฏิพาหห้าม, ค้าน, นำไปเฉพาะ, นำกลับ
 วายมวายมพยายาม
 วาสเณ ณยวาเส-สยอบ, รม (ทำให้มีกลิ่นหอม)  วาโส
 วิ-วิจอ ยวิวิจ วิวิจฺจสงัด, โดดเดี่ยว, ปลีกออก [ต. วิวิตฺโต ตู. วิวิจฺจ]  วิเวโก
 วิชีอ ยวิช เวช วิชฺชสลด, สังเวช; กลัว; หวั่นไหว  #สํเวโค ธมฺมสํเวโค
 วิชีอ ยวิช เวช วิชฺชกลัว, หวั่นไหว, หวาดเสียว [วัต. #สํเวชติ สํวิชฺชติ อุพฺพิชฺชติ]
 นิ-วิทํ อนิพฺพินฺทเบื่อหน่าย [ต. นิพฺพินฺโน นิพฺพิณฺโณ]
 วิทวิทรู้, รู้แจ้ง [ตัพ. เวทิตพฺโพ วัต. #ปฏินิเวเทติ เหตุ.'ให้รู้'=บอกณี กตเวที  รู โลกวิทู สพฺพวิทู  ณฺย วิชฺชา  ยุ เวทนา
 วิท ํอวินฺทได้, ประสบ; พิจารณา; ยินดี
 วิทวิชฺชมี [วัต. #สํวิชฺชติ]
 อนุ-วิท พิจารณา [ตู. อนุวิจฺจ]
 ปฏิ-วิธปฏิวิชฺฌแทงตลอด [ต. ปฏิวิทฺโธ ตู. ปฏิวิทฺธา]
 วิธวิชฺฌแทง, เสียดแทง [ต. วิทฺโธ ตู. วิทฺธา]
 วิธอ เณ ณยเวธ เวเธ-ธยไหว, หวั่นไหว; เบียดเบียน
 นิ-วิสนิพฺพิสพบ [อนฺต. นิพฺพิสนฺโต นิพฺพิสํ]
 นิ-วิสนิวิสตั้งลง, มุ่งหมาย?; เข้าไปอยู่ [สัต. นิเวสเย ณย เหตุ. ต. นิวิฏฺโฐ]  ยุ นิเวสนํ
 ปริ-วิสปริวิสให้/ถวาย/เลี้ยง อาหาร, อังคาส (คำเขมร)
 ป-วิสปวิสเข้าไป [วัต. ปเวเสติ เหตุ. อัช. ปาวิสิ ป-อา-อ-วิส ได้เข้าไปแล้ว ต. ปวิฏฺโฐ ตู. ปวิสฺส; ปเวเสตฺวา เหตุ.]
 วีชเณ ณยวีเช-ชยพัด, โบก [มาน. พีชยมาโน]
 วุณาวุณาร้อย
 เววย วายกรอด้าย; ให้เหี่ยวแห้งไป; สรรเสริญ; สำรวม  วายุ วาโย ตนฺตวาโย 
 เวฐอ เณ ณยเวฐ เวเฐ-ฐยผูก, พัน, รัด [ตู. เวเฐตฺวา วัต. #นิพฺเพฐติ]

 

สงฺก (สกิ)

สงฺกสงสัย; กลัว, สะดุ้ง; ไป, ถึง, บรรลุ
 อุ-สงฺก (สกิ)อุสฺสงฺกกลัว, หวาดกลัว [วัต. #ปริสงฺกติ]
 สกฺกโอสกฺโก (ซ้อน กฺ)อาจ [ณฺย. สกฺกา]
 สกฺกอุณาสกฺกุณา (ซ้อน กฺ)อาจ [สัต. สกฺกุเณยฺย อัช. อสกฺขิ (ก>ข; ซ้อน กฺ) ภวิส. สกฺขิสฺสติ กาล. อสกฺขิสฺส ตู. สกฺกุณิตฺวา]
 สชสชฺชติด, ข้อง, ไม่คล่อง [ต. สฏฺโฐ]  ณ อุปสคฺโค
 สชสชกอด
 วิ-สชฺชวิสฺสชฺชสละ, แบ่งปัน; แก้/ตอบ (คำถาม)  [วัต. #นิสฺสชฺชติ, อุสฺสชฺชติ]  ยุ วิสฺสชฺชนา
 สชฺชอ เณ ณยสชฺช สชฺเช-ชยจัดแจง, เตรียมการ, ประกอบ; สร้าง, ทำ [ต. สฏฺโฐ]
 สํ-สชฺชสํสชฺชปะปน, เจือปน, เกี่ยวข้อง, คลุกคลี  อ สํสคฺโค  ณ สงฺโค
 สฐสฐล่อลวง, ฉ้อโกง; ฆ่า; เศร้าหมอง
 นิ-สทนิสีทนั่ง [ต. นิสินฺโน ตู. นิสชฺช]  ณฺวุ นิสีทโก  ณฺย นิสชฺชา  ยุ นิสีทนํ
 ป-สทปสีทไม่มีมลทิน, หมดจด, ผ่องใส [วัต. ปสาเทติ เหตุ. ต. ปสนฺโน]
 ป-สทเณ ณยปสาเท-ทยยินดี, เลื่อมใส [วัต. ปสาเท-ทยติ กัต. เหตุกัต.ปสาโท
 สํ-นิ-สทสนฺนิสีทประชุม [ต. สนฺนิสินฺโน]
 สํ-นิ-สทสนฺนิสีทนั่งสงบ ไม่คึกคะนอง [ต. สนฺนิสินฺโน]
 อุป-นิ-สทอุปนิสีทนั่งใกล้ [ต. อุปนิสินฺโน]
 สนฺทูสนฺทไหลออก [วัต. #วิสฺสนฺทติ, อภิสนฺทติ]  อ นิสฺสนฺโท
 สปอ ยสป สปฺย สปฺปด่า, สบถ, สาปแช่ง  สาโป
 นิ-สมเณ ณยนิสาเม-มยใคร่ครวญ, พิจารณา, แลดู, ฟัง [ตู. นิสมฺม]
 ปฏิ-สมเณ ณยปฏิสาเม-มยเก็บรักษา, ยึดครอง [ตู. #สํสาเมตฺวา] ยุ ปฏิสามนํ
 สมุอ ยสม สมฺมสงบ, ระงับ, ทำความเพียร [ต. สนฺโต วัต. #วูปสเมติ วิ-อุป-สม เหตุ.]  ติ สนฺติ  ยุ สมโณ กลหวูปสมนํ
 วิ-สมุวิสฺสมสงบ, พัก, พักผ่อน
 สมุทฺท ศัพท์อายสมุทฺทายประพฤติเพียงดังสมุทร, ทำตนดั่งทะเล
 ปฏิ-ป-สมฺภปฏิปสฺสมฺภ ปฏิปฺปสฺสมฺภสงบ, ระงับ
 ป-สรเณ ณยปสาเร-รยเหยียด (มือ, แขน)
 สรสรแล่นไป [วัต. #สํสรติ] สํสาโร
 สรสรออกเสียง
 สรสรระลึก, นึก; แล่นไป [อนีย. สรณีโย ต. สโต]  ตุ สริตา; สาเรตา เหตุ.  วิปฺปฏิสาโร  ติ สติ  ยุ สรณํ
 สรเณ ณยสเร-รย สาเร-รยซัดไป, ละ, ทิ้ง; ขยาย, พิสดาร 
 อว-สรอวสรเที่ยวไป; มาถึง; พัก, อาศัย; ประชุมลง, รวมลง [อัช. อวสริ สนธิกับ ตํ เป็น ตทวสริ เสมอ]
 วิ-สสวิสฺสสคุ้นเคย  วิสฺสาโส
 อา-สสอสฺสสหายใจ [วัต. #ปสฺสสติ]
 ป-สหอ ยปสห ปสยฺหกดขี่, ข่มเหง [ตู. ปสยฺห]  ณฺย ปสยฺโห
 วิ-สหวิสหรับคำ
 วิ-สหวิสหอาจ, กล้าหาญ, ปฏิญญา [วัต. #อุสฺสหติ]
 สหอ ย เณ ณยสห สยฺห สเห-หยอดทน, อดกลั้น  ยุ สหนํ
 อุ-สหอุสฺสหพยายาม; อดทนยิ่งขึ้นไป  อุสฺสาโห
 ป-สํสปสํสชมเชย, ยกย่อง, สรรเสริญ [ต. ปสตฺโถ]  อ ปสํสา
 สาทสาทยินดี, สบายใจ, เพลินใจ [วัต. #อสฺสาทติ] สาโท, อสฺสาโท ณุ สาทุ หวาน อร่อยไพเราะ
 สาธอ ยสาธ สาธยสำเร็จ [วัต. สาเธติ เหตุ.]
 สาสสาสสอน, อบรม  ณฺย สิสฺโส  ติ อนุสิฏฺฐิ  ยุ สาสนํ
 อนุ-สาสอนุสาสตามสอน, พร่ำสอน [ต. อนุสิฏฺโฐ]  ณฺวุ อนุสาสโก  ยุ อนุสาสนํ
 สิณุสิโณผูก, พัน, รัด
 สิกฺขสิกฺขศึกษา  อ สิกฺขา  ยุ สิกฺขนํ
 สิจ ํอสิญฺจรด, ราด, เท, ไหลออก ... [ต. สิตฺโต]
 สิทสีทปล่อย; ติด, ชุ่มชื่น; หลง; หุง, ต้ม, นึ่ง; จม [วัต. โอสาเทติ เหตุ. ‘ให้จมลง’ ต. สินฺโน ‘ชุ่ม’]  อ กุสีโต (กุจฺฉิต-สิท  ลบเหลือ กุ)
 สิธสิชฺฌสำเร็จ [ต. สิทฺโธ]
 ปฏิ-สิธุปฏิเสธห้าม, ปฏิเสธ [วัต. #นิเสธติ]  อ หิรินิเสโธ
 สิวสิพฺพเย็บ
 สิสสิสฺสเหลือ [วัต. #อวสิสฺสติ ต. อวสิฏฺโฐ]
 นิ-สี อาศัย [ต. นิสฺสิโต อาศัยแล้ว (ซึ่ง) ตู. นิสฺสาย]  นิสฺสโย #อาสโย
 สํ-สีสํสยสงสัย
 สีเส สยนอน [ตู. สยิตฺวา อาน. สยาโน]  ณี มญฺจสายี สมฺปริวตฺตสายี  อนุสโย  ยุ สยนํ เสนํ
 อว-สีอวสฺสยอาศัย, เนื่องอยู่  อวสฺสโย
 ปฏิ-สุณาปฏิสุณาฟังตอบ, ตอบรับ, รับฟัง, รับคำ, รับรอง [วัต. ปจฺจสฺสุณาติ อัช. ปจฺจสฺโสสิ ตู. ปฏิสุณิตฺวา]
 ป-สุปสวประสบ, พบ, เห็น
 วิ-สุวิสฺสวปรากฏ, มีชื่อเสียง [ต. วิสฺสุโต]
 สุณุ ณาสุโณ สุณาฟัง, ได้ยิน
[วัต. สุณาติ สุโณม; สุยฺยติ สูยติ กัม. สาเวติ เหตุ.
อัช. อสฺโสสิ อสฺโสสุํ #อนุสฺสาเวสิ เหตุ.; อสฺโสสิตฺถ; อสฺโสสึ อสฺโสสิมฺหา
ตวนฺตุ. สุตวา ต. สุโต; สาวิโต สาวาปิโต เหตุกัม. ตู. สุตฺวา ตุํ. โสตุํ]  ณี ธมฺมสฺสาวี  ณฺวุ สาวโก สาวิกา  ตุ โสตา  ติ สุติ  ยุ สวนํ ธมฺมสฺสวนํ 
 สุสุสฺสูสปรารถนาจะฟัง, อยากฟัง
 สุสวไหลไป; ให้เกิดขึ้น; เป็นใหญ่
 สุกฺขสุกฺขแห้ง, ไม่สนใจ, ไม่ตั้งใจ [วัต. สุกฺขาเปติ เหตุ. ตาก(จีวร) ต. สุกฺโก สุกฺโข]
 สุจอ เอสุจ สุเจสะอาด, หมดจด; แสดง, ไป, เป็นไป  โสโก  ยุ โสจนํ
 สุธสุชฺฌหมดจด, บริสุทธิ์, สะอาด [วัต. โสเธติ โสธยติ เหตุ. ‘ให้หมดจด’ 
โสธาเปติ โสธาปยติ เหตุ. ‘ให้ชำระ’  ต. สุทฺโธ; โสธิโต เหตุกัมม. ‘ให้หมดจด’]  ติ สุทฺธิ #วิสุทฺธิ ยุ สุชฺฌนํ
 สุปสุปหลับ [ต. สุตฺโต]  ยุ สุปินํ สุปนํ โสตฺตํ
 สุภโสภงาม, สว่าง, รุ่งเรือง; เบียดเบียน  นครโสภิณี  ยุ นครโสภนา (อิตฺถี)
 สุสสุสฺสแห้ง, เหี่ยว, ผอม, ซูบซีด [ต. สุกฺโก สุกฺโข]
 สูอ ยสู สูยคลอด (ลูก), ให้เกิด, เกิด, ประสูติ [วัต. #ปสวติ ต. ปสูโต]
 เสวเสวเสพ, ใช้สอย, คบหา; ยินดี  ณี ปรทารูปเสวี  ณฺวุ เสวโก  เสวา  ยุ เสวนา ปรทารูปเสวนา เสวนํ
 อว-โสอวสฺยจบลง, สำเร็จลง, สิ้นสุดลง [ต. อวสิโต วัต. #ปริโยสาเปติ เหตุ.  อวสาโย  ยุ อวสานํ โอสานํ ปริโยสานํ

 อุ-หทอุหทถ่ายอุจจาระรด
 หน จรด, ชน, กระทบ [ตู. อาหจฺจ #อุปหจฺจ ปฏิหญฺญ อูหจฺจ ถอนขึ้น]
 หนหนฆ่า, เบียดเบียน, กำจัด [วัต. หญฺญติ กัม.; วธติ วเธติ (หน>วธ); วเธติ เหตุ.; ฆาเตติ (หน>ฆาต); ฆาเตติ ฆาตยติ เหตุ. สัต. ฆาตเย ณย ปัจ. เหตุ. ต. หโต ตู. หนฺตฺวา วธิตฺวา ฆตฺวา ฆาเตตฺวา ตุํ. หนฺตุํ]  ณี ปาณฆาตี ปรูปฆาตี  ณฺวุ ฆาตโก โคฆาตโก โจรฆาตโก หํสฆาตโก  ตุ หนฺตา วชฺฌตา  รู วธู  ณฺย วชฺโฌ  วโธ อนูปฆาโต  ยุ อาฆาตนํ
 หนหญฺญเบียดเบียน, กระทบกระทั่ง [วัต. หญฺญติ กัต.]
 หรหรนำไป; ลัก, ขโมย [วัต. หราเปติ เหตุ. (ไม่วุทธิ) ต. หโต-โฏ]  ณฺย หาริโย  ยุ รโชหรณํ
 หรชิคึส ชิคีส (เทฺวภาวะ)ปรารถนาจะนำไป, อยากนำไป (หร>หหร>หิหร>ชิหร>ชิคึ/ชิคี)
 นิ-หรนีหรนำออก, ขับไล่   (ใช้กับคนได้)
 ป-หรปหรประหาร, ทุบ, ตี (สิ่งมีชีวิต) [ต. ปหโต]
 ปริ-หรปริหรบริโภค-ใช้สอย เป็นประจำ, บริหาร, รักษา, หลีกเลี่ยง  ปริหาโร
 วิ-หรวิหรอยู่, อาศัย [อัช. วิหาสิ]  ณี สุขวิหารี  วิหาโร
 สํ-หรสํหรรวบรวม, ย่อ
 อป-หรอปหรนำไปทิ้ง, ฉวยเอาไป
 อภิ-หรอภิหรนำไป [ต. อภิหโต-โฏ ตุํ. อภิหฏฺฐุํ อภิหริตุํ]
 อว-หรอวหรลัก, ขโมย  อวหาโร
 อา-หรอาหรนำมา [ต. อาหโต-โฏ]  อาหาโร
 วิ-อา-หรพฺยาหรพูด, เล่า
 โอ-หรโอหรนำลง, ปลงลง ปลงผมและหนวด  [วัต. โอหาราเปติ เหตุ. (วุทธิ)]
 อธิ-โอ-หรอชฺโฌหรกลืน
 หเรหราย (เอ>อาย)อาย, ละอาย [มาน. หรายมาโน]
 หสหสหัวเราะ, ร่าเริง [ต. หฏฺโฐ #ปหฏฺโฐ]  ณฺวุ สมฺปหํสโก  หาโส ปริหาโส
 หาชห ชหา (เทฺวภาวะ)ละ, สละ, ปล่อย; เสื่อม, เลว (หาหา>ชาหา>ชหา) [ตู. หิตฺวา ชหิตฺวา]  อ สพฺพญฺชโห
 ป-หาปหิยฺย ปหีย ปหายละ, สละ, ทิ้ง, ปล่อย; เสื่อม, เลว [ต. ปหีโน ตู. ปหาย #โอหาย]  ติ ชานิ
 ปริ-หาปริหายเสื่อมสิ้น, เสื่อมรอบ [ต. ปริหีโน]  ติ ปริหานิ
 ป-หิณุ ณาปหิณ ปหิณาส่งไป [ต. ปหิโต]
 หึส (หิสิ) ํอ เณ ณยหึส หึเส-สยเบียดเบียน  ณฺวุ อหึสโก (น-)
 ป-หุปโหเพียงพอ, มีพอ, มีมาก ‘มีทั่ว’; เจริญ [วัต. นปฺปโหติ (น-) ต. ปหุโต ปหูโต]  ปหุโก (ก สกัตถะ)  ยุ ปโหนโก (ก สกัตถะ) 
 ปาตุ-รฺ-หุปาตุรโหปรากฏ, มีปรากฏ, ปรากฏชัด [อัช. ปาตุรโหสิ]
 หุหว ชุโห (เทฺวภาวะ)บูชา (หุหุ>ชุหุ>ชุโห)   ยุ หวนํ #อาหุนํ
 หุโหมี, เป็น [อัช. อโหสิ อเหสุํ; ตู. หุตฺวา สมานกาล.]
 เหฐเหฐเบียดเบียน, บีบคั้น [วัต. #วิเหฐติ]

 อคฺฆอคฺฆมีค่า, มีราคา [วัต. #อคฺฆาเปติ เหตุ. ตีราคา]
 

องฺก 

(อกิ)

อ เณ ณยองฺก องฺเก-กยกำหนด, หมาย, เป็นเครื่องหมาย
 อญฺฉ (อฉิ)อญฺฉดึง, ลาก, ฉุด, ชัก
 ป-อชปาเชขับ, ต้อน, ไล่
 อญฺชุอญฺชหยอด, ทา, เจิม; ปรากฏ; เจือปน; เว้น
 อฏฺฏเณ ณยอฏฺเฏ-ฏยอึดอัด, บีบคั้น
 อณฺฑอณฺฑออก (ไข่)
 อทอทกิน; รักษา [ต. อนฺนํ - ของกิน ข้าว ฯลฯ]  วิฆาสาโท (วิฆาส-)
 ป-อปอุณาปาปุณาถึง, บรรลุ, ได้รับ [วัต. ปาเปติ เหตุ. อัช. ปาปุณิ #สมฺปาปุณิ; #สมฺปาเปสิ เหตุ. ภวิ. ปาเปสฺสติ เหตุ. ต.ปตฺโต; ปาปิโต เหตุกัม. ตู. ปตฺวา ตุํ. ปตฺตุํ]
 ป-อม สงัด [ต. ปนฺโต]
 อรหอ เณ ณยอรห อรเห-หยสมควร, เหมาะสม; บูชา  อ ปูชารโห
 สํ-อสสมฺมส
(สํ>สมฺมา>สมฺม)
พิจารณาด้วยดี, พิจารณาโดยชอบ
 อสอสกิน  ณ อาโส ปาตราโส สายมาโส 
 อส มี, เป็น
[วัต. อตฺถิ สนฺติ; อสิ อตฺถ; อมฺหิ อสฺมิ; อมฺห อสฺม
ปัญ. อตฺถุ สนฺตุ; อาหิ อจฺฉ อตฺถ; อมฺหิ อมฺห หิย. อาสิตฺถ
สัต. อสฺส อสฺสุ อสฺสุํ; อสฺส อสฺสถ; อสฺสํ อสฺสาม; สิยา สิยุํ; สิยํ
อัช. อาสิ อาสี อาสุํ; อาสิ อาสี อาสิตฺถ; อาสึ อาสิมฺหา]
 อห พฺรูพฺรูบอก, กล่าว [ปโร. อาห อาหุ อหุ อัช. อาหํสุ]
 ปริ-ยฺ-อาปอุณาปริยาปุณาเล่าเรียน [ต. ปริยาปุโต]  ยุ ปริยาปุณนํ
 ปริ-ยฺ-อุป-อาสปยิรุปาสนั่งใกล้
 อาสอาส อจฺฉนั่ง, พัก, อยู่; เข้าไป; หวัง [วัต. อจฺฉาเปติ อจฺฉาปยติ เหตุ. อาน. อาสีโน] ยุ อาสนํ
 อุป-อาสอุปาสนั่งใกล้ ณฺวุ อุปาสโก
 อาสาสอาสาส อาสิส อาสึสหวัง, ปรารถนา
 อาสึส (อาสิสิ)อาสึสหวัง, ปรารถนา  [วัต. #ปจฺจาสึสติ (ปฏิ-)]
 ปฏิ-อิ อาศัย [ตู. ปฏิจฺจ (ตฺวา>(ร)จฺจ)]
 ปริ-อิ กำหนด [ตู. ปริจฺจ (ตฺวา>(ร)จฺจ)]
 ป-อิ ละไป, ตาย [ตู. เปจฺจ (ตฺวา>(ร)จฺจ)]
 ปร-อิปเรไปในเบื้องหน้า, ไปข้างหน้า [ต. ปเรโต]   ยุ ปรายโน
 ป-อิปายหนีไป, หลีกไป [อัช. ปายิ ปายาสิ]
 วิ-อิ ไปปราศ, ปราศจาก [ต. วิโต วีโต]
 สํ-อิสเมถึงพร้อม, พิจารณา; สม, เข้ากัน [ตู. สเมจฺจ]
 อติ-อิอจฺเจ-จยเป็นไปล่วง, ล่วงไป, ก้าวล่วง [ต. อตีโต ตู. อติจฺจ]  อจฺจโย
 อธิ-อิอชฺฌายศึกษา, เล่าเรียน, อ่าน, สาธยาย  [วัต. อธิเต ไม่พบใน ไตร.]
 อธิ-อิอธิย อธีย อธิยฺย (อิ>ย)ศึกษา, เล่าเรียน, อ่าน, สาธยาย  [วัต. อธียติ อธิยามิ อันต. อธียนฺโต มาน. อธียมาโน ตู. อธียิตฺวา]
 อนุ-อิอเนฺว อนฺเวอาศัย, เป็นไปตาม [ตู. อนฺวาย]
 อป-อิอเปหลีกไป, พ้นไป, ไปปราศ [ปัญ. อเปหิ ต. อเปโต]
 อภิ-สํ-อิอภิสเมถึงพร้อมยิ่ง, บรรลุ, ได้รับ [ตู. อภิสเมจฺจ]  อภิสมโย
 อว-อิ ลงไป, หยั่งลง [ตู. อเวจฺจ (ตฺวา>(ร)จฺจ)]
 อา-อิเอมา [ปัญ. เอหิ เอถ]  ติ อีติ
 อิเอไป, ถึง, เป็นไป, บรรลุ, รู้ [ต. อิโต]  ณฺวุ สหายโก (สห-อิ-)  สมฺปราโย (สํ-ปรํ-)  สหาโย
 อุป-อิอุเปเข้าถึง [ต. อุเปโต]
 อิกฺขอิกฺขเห็น, ดู, เพ่ง, พิจารณา  อ #อุเปกฺขา
 อว-อิกฺขอเวกฺขพิจารณา [ตู. อเวกฺขิย]
 สํ-อว-อิกฺขสมเวกฺขพิจารณา [ตู. สมเวกฺขิย สมเวกฺขิยาน]
 ปติ-วิ-อิกฺขปจฺจเวกฺขพิจารณา [ตู. ปจฺจเวกฺขิย]
 ปฏิ-สํ-จฺ-อิกฺขปฏิสญฺจิกฺขเห็นพร้อมเฉพาะ, พิจารณาเห็น
 อิญฺชอิญฺชไหว, หวั่นไหว, งอ, คู้เข้า [วัต. #สมิญฺชติ, สมฺมิญฺชติ]
 สํ-อิธสมิชฺฌสำเร็จ  ติ สมิทฺธิ
 สํ-ปฏิ-อิสสมฺปฏิจฺฉรับ, รับพร้อม
 อธิ-อิสอชฺเฌสเชื้อเชิญ, อาราธนา
 อิสเอสแสวงหา, ค้นหา [วัต. #ปริเยสติ ปริ-ยฺ-อิส]  ยุ เอสนา อเนสนา เอสนํ อเนสนํ
 อิสุ อิจฺฉอิจฺฉปรารถนา, อยาก, ต้องการ [ปัญ. #อติจฺฉถ ปรารถนาเกิน, โปรด(สัตว์)ข้างหน้า  ต. อิฏฺโฐ] 
ณฺย อิจฺฉา  อปฺปิจฺโฉ
 อีรอีรไหว, หวั่นไหว
 อุชฺฌอุชฺฌสละ, ละ, ทิ้ง
 ป-อา-รฺ-อุปปารุปห่ม  ยุ ปารุปนํ
 เอธเอธหยั่งลง, ถึง, เจริญ, ได้, ประสบ

ความคิดเห็น