ธาตุ
ธาตุ อรรถ ความหมาย ตัวอย่าง หมวดธาตุ

กิลิท

อทฺทเน

ชุ่มชื้น, เปียก, ชื่นใจ

กิลิชฺชติ. กิเลทนํ ความเปียก.
กิลินฺนํ.

ทิว (ย)

กิลิทิ

โรทเน

ร้องไห้, คร่ำครวญ

กิลินฺทติ, กิลินฺทนฺติ.

ภู (อ)

กิลิส

พาธเน

เบียดเบียน

กิลิสติ, กิลิสฺสนาติ กิเลโส.
เอตฺถ พาธนฏฺเฐน ราคาทโยปิ กิเลสาติ วุจฺจนฺติ ทุกฺขมฺปิ.

ภู (อ), กี (นา)

กิลิส

อุปตาปมลิเน

เร่าร้อน, เศร้า หมอง

กิลิสฺสติ, กิเลโส. กฺลิสฺสติ,
กฺเลโส เกฺลโส ลบ อิ อักษร.
กิลิฏฺฐํ วตฺถํ ปริทหติ.
สํกิลิฏฺโฐ.

ทิว (ย)

กิวิ

วเธ

ฆ่า, เบียดเบียน

กิวุณาติ.

สุ (ณุ ณา อุณา)

กิส

ขียเน

สิ้นไป, ผอมแห้ง

กิสฺสติ. กิโส, กีโส, กิสฺโส, กิสฺสโก คนผอม. กิสฺโส โหติ ทุพฺพณฺโณ.

ทิว (ย)

กิโลต

อทฺเท

ชุ่มชื้น, เปียก, ไหล

กิโลตติ, ปกิโลตติ. กิโลต ธาตุนี้มีเฉพาะในสัททนีติเท่านั้น ไม่ปรากฏในคัมภีร์โลกียะ, แม้ในคัมภีร์ทางศาสนา ก็คิดว่าน่าจะเป็นนามบทที่นำมาใช้เป็น นามธาตุ.

ภู (อ)

กี

ทพฺพวินิมเย

แลกเปลี่ยน, ซื้อขาย

กิณาติ, วิกฺกิณาติ, เกตุํ, กิณิตุํ. กีตํ ภณฺฑํ. กยวิกฺกยํ สมาปชฺเชยฺย.

กี (นา)

กีฏ

พนฺธรณฺชเน

ผูก, มัด; ย้อม

กีเฏติ. กีโฏ, กีฏโก แมลง, ตั๊กแตน, มอด.

จุร (เณ ณย)

กีล

พนฺเธ

ผูก

ภู (อ)

กีฬ

กีเฬ

เล่น

กีฬติ พาโล สุสูหิ. กีฬา, เกฬี กุรุมาโน.

ภู (อ)

กุ

กุจฺฉายํ

นินทา; รังเกียจ; ชัง

กุยเต กุจฺฉิยเตติ กณฺโห สีดำ. กณฺโห วตายํ ปุริโส, กณฺหา ธมฺมา.

ภู (อ), คห (ณฺหา ปฺป)

กุ

สทฺทจฺฉาทปูรณหึสาฏฺฏสฺสรคนฺเธ

เสียง; ปกปิด; ให้เต็ม; เบียดเบียน; คร่ำครวญ; กลิ่น

โกติ, กวติ. กานนํ ป่า. กพฺพํ กาพย์กลอน.

ภู (อ)

กุก

อาทาเน

ถือเอา, ยึดมั่น, ถือมั่น

กุกตีติ โกโก หมาป่า. กุกฺกุโร หมาบ้าน. กุกฺกุโฏ ไก่. กุกียติ ปาปการีหีติ กุกฺกฬํ เถ้าถ่าน, ถ่านเพลิง. กุกติ อตฺตโน สทฺเทน สตฺตานํ มนํ คณฺหาตีติ โกกิโล นกดุเหว่า.

ภู (อ)

กุจ

อุจฺจสทฺทปฏิกฺกมโกฏิลฺลโรธสํโยคเลขเนสุ

ตะโกน; ก้าวกลับ; คด, งอ; ปิดกั้น; ประกอบ; ขีดเขียน

โกจติ ทำเสียงดัง. โกจติ สงฺกุจติ เกเจติ ยุคลํ สํยุชฺชตีติ กุโจ เต้านม. กุจผโล ต้นมะพลับ.

ภู (อ)

กุจฺฉ

นินฺทเน

นินทา, ติเตียน

กุจฺเฉติ, กุจฺลยติ. กุจฺฉา การนินทา, ติเตียน.

จุร (เณ ณย)

กุชิ

สทฺเท

เปล่งเสียง

กุญฺชติ

ภู (อ)

กุชุ

เถยฺเย

ลัก, ขโมย

โกชติ

ภู (อ)

กุชฺช

อโธมุขีกเร

ก้มหน้า, คว่ำหน้า

กุชฺชติ. นิกฺกุชฺชิตํ วา อุกฺกุชฺเชยฺย. อวกุชฺโช.

ภู (อ)

กุญฺจ

โกฏิลฺลปฺปคตฺยนาทเร

ทำให้คด, โค้ง, งอ; ทำให้น้อย; ไป; ไม่เอื้อเฟื้อ

กุญฺจติ. กุญฺจิตฺวา. กุญฺจิกา เหล็กงอ, ตะขอ, กุญแจ. กุญฺจิตเกโส คนผมหยิก.

ภู (อ)