เฉลยข้อสอบบาลีสนามหลวง ป.ธ.3 ปี 2540

ปย.1-2 | ป.ธ. 3 | ป.ธ. 4 | ป.ธ. 5 | ป.ธ. 6 | ป.ธ. 7 | ป.ธ. 8 | ป.ธ. 9

| 2539 | 2540 | 2541 | 2542 | 2543 | 2544 | 2545 | 2546 |

ประโยค ป.ธ. 3
ปัญหาและเฉลย บาลีไวยากรณ์
สอบวันที่  5  มีนาคม 2540

1. อะไร  ชื่อว่า  อักขระ.   อักขระที่ใช้ในบาลีภาษามีเท่าไร. อะไรบ้าง.
ในคำว่า  “เตนาหํ  กุมาร  น  อกฺกมึ” นี้  เฉพาะคำที่ขีดเส้นใต้  เป็นครุ หรือ  ลหุ.

เสียงก็ดี  ตัวหนังสือก็ดี  ชื่อว่าอักขระ.  อักขระที่ใช้ในภาษาบาลี  มี  41   ตัว. 
คือ  อ  อา  อิ  อี  อุ  อู  เอ  โอ  8  ตัวนี้  ชื่อ  สระ.
    ก    ข    ค    ฆ    ง
    จ    ฉ    ช    ฌ   ญ
    ฏ    ฐ    ฑ   ฒ   ณ
    ต    ถ    ท    ธ   น
    ป    ผ    พ   ภ   ม
    ย  ร  ล  ว  ส  ห  ฬ  อํ   33  ตัวนี้  ชื่อ  พยัญชนะ.
คำว่า  เตนาหํ     เป็น    ครุล้วน
คำว่า  กุ    เป็น    ลหุ
คำว่า  น    เป็น    ลหุ
คำว่า  อกฺ และ มึ    เป็น    ครุ.

2. อาคโม  กับ  สญฺโญโค  ในพยัญชนะสนธิ  มีลักษณะต่างกันอย่างไร.
อหมฺปเนตํ,  กโรมิจฺจาห   เป็นสนธิอะไร.  ตัดและ ต่ออย่างไร.

มีลักษณะต่างกันอย่างนี้  คือ
อาคโม ได้แก่  การลงพยัญชนะ  8  ตัว  คือ  ย   ว   ม  ท  น   ต   ร   ฬ    ในเมื่อมีสระอยู่เบื้องหลัง  เช่น  ยถา - อิทํ  เป็น  ยถายิทํ  เป็นต้น
ส่วน สญฺโญโค นั้น  ได้แก่  การซ้อนพยัญชนะมี  2  ลักษณะ  คือ  ซ้อนพยัญชนะที่รูปเหมือนกัน  อย่างหนึ่ง  อุทาหรณ์  เช่น  อิธ - ปโมทติ  เป็น  อิธปฺปโมทติ   เป็นต้น   ซ้อนหน้าพยัญชนะที่มีรูป ไม่เหมือนกันอย่างหนึ่ง  ตามหลักแห่งการสังโยค  คือบรรดาพยัญชนะวรรค ทั้งปวง
    พยัญชนะที่ 1    ซ้อนหน้าพยัญชนะที่ 1  และที่ 2  ในวรรคของตนได้ 
    พยัญชนะที่ 3    ซ้อนหน้า  พยัญชนะที่  3 และที่ 4  ในวรรคของตนได้ 
    พยัญชนะที่ 5 ซ้อนหน้าพยัญชนะทุกตัวในวรรคของตนได้  เว้นพยัญชนะ  คือ ง  ซ้อนพยัญชนะทั้ง  4 ในวรรคของตนได้แต่ซ้อนหน้าตัวเองไม่ได้  อุทาหรณ์  เช่น  จตฺตาริ - ฐานานิ  เป็น  จตฺตาริฏฺฐานานิ เป็นต้น 

อหมฺปเนตํ  เป็น อาเทสนิคคหิตสนธิ   และโลปสรสนธิ  ตัดเป็น  อหํ - ปน - เอตํ
    ระหว่าง  อหํ - ปน  ถ้าพยัญชนะวรรคอยู่ข้างหลัง  มีนิคคหิตอยู่ข้างหน้า ให้แปลงนิคคหิต  เป็นพยัญชนะที่สุดวรรคได้  คือแปลงนิคคหิตที่  อหํ  เป็น  ม  ต่อเป็น  อหมฺปน
    ระหว่าง  อหมฺปน - เอตํ  ถ้าสระหน้าและสระหลังไม่มีพยัญชนะอื่น คั่นในระหว่าง  ลบสระหน้า  คือ  อ  ที่  อหมฺปน  ต่อเป็น  อหมฺปเนตํ.

กโรมิจฺจาห  เป็นโลปสรสนธิ (หรือ ทีฆะสรสนธิ) และ อาเทสพยัญชนะสนธิ ตัดเป็น กโรมิ-อิติ-อาห
    ระหว่าง  กโรมิ - อิติ  ถ้าสระทั้ง  2  เป็นรัสสะ  มีรูปเสมอกัน  เมื่อลบแล้วต้องทีฆะสระที่ยังไม่ได้ลบ  ต่อเป็น  กโรมีติ
    ระหว่าง  กโรมีติ-อาห  ถ้าสระอยู่หลัง แปลง ติ ที่ท่านทำเป็น ตฺย แล้วให้เป็น จฺจ ต่อเป็น  กโรมิจฺจาห.

3. จงตอบคำถามต่อไปนี้.
    ก.    นามนาม  กับ  คุณนาม   ต่างกันอย่างไร.
    ข.    นามศัพท์  จัดเป็นลิงค์อะไรได้บ้าง.
    ค.    กึ  ศัพท์  จัดเป็นสัพพนามชนิดไหน  เป็นได้กี่ลิงค์.
    ฆ.    อุปสัค นั้น  ใช้อย่างไร.  จงยกอุทาหรณ์มาดู.
    ง.    ภเณ  เป็นคำสำหรับเรียกใคร.

ได้คำตอบคำถามดังต่อไปนี้  คือ
ก.  ต่างกันอย่างนี้  คือ นามที่เป็นชื่อของคน  สัตว์  ที่  สิ่งของ เป็น นามนาม  ส่วนนามที่แสดงลักษณะของนามนาม  สำหรับหมายให้รู้ว่า  นามนามนั้นดีหรือชั่วเป็นต้น  เป็นคุณนาม.
ข. นามนาม  จัดเป็นลิงค์เดียว  คือจะเป็นปุงลิงค์  อิตถีลิงค์ หรือนปุงสกลิงค์  ก็อย่างเดียวบ้างเป็น 2 ลิงค์  คือศัพท์อันเดียว  มีรูปอย่างเดียวเป็นได้ทั้ง 2 ลิงค์  หรือมูลศัพท์เป็นอันเดียว เปลี่ยนแต่ สระที่สุดให้แปลกกัน  พอเป็นเครื่องหมายให้ต่างลิงค์กันบ้าง  ส่วนคุณนาม และสัพพนาม  เป็นได้ทั้ง  3  ลิงค์.
ค. กึ  ศัพท์  เป็นอนิยมวิเสสนสัพพนาม  เป็นได้  3  ลิงค์.
ฆ. อุปสัค  นั้น  สำหรับใช้นำหน้านามและ กิริยาให้วิเศษขึ้น  เมื่อนำหน้านาม มีอาการคล้ายคุณศัพท์  เมื่อนำหน้ากิริยา  มีอาการคล้าย กิริยาวิเสสนะ  อุทาหรณ์  เช่น  อติ  ยิ่ง  เกิน  ล่วง  อติสุนฺทโร  ดียิ่ง,  อธิ  ยิ่ง  ใหญ่  ทับ  อธิสกฺกาโร  สักการะยิ่ง  อธิเสติ  นอนทับ  เป็นต้น.
ง.    ภเณ   เป็นคำสำหรับคนสูงกว่า  พูดกับคนผู้ดีที่อยู่ในบังคับของตน  เช่น  พระเจ้าแผ่นดินรับสั่งแก่ข้าราชการ.

4. อาคมในอาขยาต  มีเท่าไร.  อะไรบ้าง.  นิยมลงในที่เช่นไร.
อทฺทส,  อุปปชฺชเร  ประกอบด้วยเครื่องปรุงอะไรบ้าง.

มี  5  ตัว  คือ    อ   อิ  ส   ห   อํ    นิยมลงได้ในที่เช่นนี้  คือ
    อ  อาคม  นิยมลงหน้าธาตุที่ประกอบด้วยวิภัตติหมวด หิยัตตนี อัชชัตตนี  และ  กาลาติปัตติ
    อิ  อาคมนิยมลงท้ายธาตุ และปัจจัยที่ประกอบด้วยวิภัตติหมวด อัชชัตตนี  ภวิสสันติ และ กาลาติปัตติ
    ส  อาคม นิยมลงท้ายธาตุที่ประกอบด้วยวิภัตติหมวด อัชชัตตนี  ในหมวดธาตุทั้งปวง
    ห  อาคม  นิยมลงท้าย  ฐา  ธาตุ  โดยไม่นิยมหมวดวิภัตติ
    นิคคหิต    อาคม  นิยมลงกับธาตุหมวด รุธฺ ธาตุ แล้วอาเทสเป็น พยัญชนะที่สุดวรรค.

อทฺทส  ประกอบด้วย  ทิสฺ  ธาตุ ในความเห็น   อ   ปัจจัย  อา  หิยัตตนีวิภัตติ  ลบ  อิ  ที่ต้นธาตุ  ลง  อ  อาคมหน้าธาตุ  ซ้อน  ท หน้าธาตุ  รัสสะ  อา  วิภัตติ  เป็น  อ.
อุปปชฺชเร   ประกอบด้วย  อุป  บทหน้า  ปทฺ  ธาตุ   ในความถึง   ย  ปัจจัย  อนฺติ  วัตตมานาวิภัตติ  แปลง  ย  กับ  ท   ที่สุดธาตุเป็น  ชฺช  แปลง  อนฺติ  เป็น  เร.

5. จงตอบคำถามต่อไปนี้มาดู 
ก. กรณสาธนะ  ท่านบัญญัติให้แปลว่าอย่างไร. ยกตัวอย่าง รูปวิเคราะห์ มาดู.
ข.    ปาณาติปาตี  (ปุคฺคโล),  อุฏฺฐานํ  (วิริยํ)  ลงปัจจัยอะไร  เป็นรูปและสาธนะอะไร  จงตั้งวิเคราะห์มาดู.
ค.  นิทฺธนฺโต, อุพฺภิชฺช  สำเร็จรูปมาจากอะไร.

ได้ตอบคำถามดังนี้  คือ
ก.  ที่เป็นกัตตุรูป   ท่านบัญญัติให้แปลว่า  “เป็นเครื่อง-”  ก็ได้  “เป็นเหตุ” ก็ได้  ตัวอย่างเช่น  กโรติ เตนาติ กรณํ  (วตฺถุ).
    ที่เป็นกัมมรูป  ท่านบัญญัติให้แปลว่า  “เป็นเครื่องอันเขา-”  ก็ได้  “เป็นเหตุอันเขา-”  ก็ได้  ตัวอย่าง  เช่น  สํวณฺณิยติ เอตายาติ  สํวณฺณนา (วาจา).
ข.  ปาณาติปาตี  (ปุคฺคโล)  ลง ณี   ปัจจัย  เป็นกัตตุรูป  กัตตุสาธนะ  ลงในอรรถแห่งตัสสีละ  ตั้งวิเคราะห์ว่า  ปาณํ  อติปาเตติ  สีเลนาติ  ปาณาติปาตี  (ปุคฺคโล).
    หรือเป็นสมาสรูป  ตัสสีลสาธนะ  ตั้งวิเคราะห์ว่า  ปาณํ อติปาเตตุํ สีลมสฺสาติ ปาณาติปาตี (ปุคฺคโล).
    อุฏฺฐานํ  (วิริยํ)  ลง  ยุ  ปัจจัย   เป็น กัตตุรูป  กรณสาธนะ ตั้งวิเคราะห์ว่า  อุฏฺฐาติ  เตนาติ อุฏฺฐานํ (วิริยํ).
    ค.  นิทฺธนฺโต  สำเร็จรูปมาจาก  นิ  บทหน้า  ธมฺ  ธาตุ  ในความจำกัด  ต  ปัจจัย  ธาตุที่มี  ม  เป็นที่สุด แปลง  ม  ที่สุดธาตุกับ  ต  เป็น  นฺต  ลง  สิ  ปฐมาวิภัตติ เอกวจนะ  แปลง สิ เป็น  โอ

อุพฺภิชฺช   สำเร็จรูปมาจาก  อุ  บทหน้า  ภิทฺ ธาตุ  ในความแตก, ทำลาย   ตูนาทิปัจจัย  ธาตุที่มีอุปสัคอยู่หน้า  แปลงตูนาทิปัจจัย เป็น  ย  แปลง  ย  กับ  ท   ที่สุดธาตุเป็น  ชฺช.

6. อะไรชื่อว่า  ตัปปุริสสมาส.  ตัปปุริสสมาส  กับ  อัพยยีภาวสมาส  ต่างกันอย่างไร. 
อุปนีตวโย (ชโน),  กรุณาเวคสมุสฺสาหิตมานโส  (สตฺถา)  แปลว่าอะไร  เป็นสมาสอะไรบ้าง  จงตั้งวิเคราะห์มาตามลำดับ.

นามศัพท์มี  อํ   วิภัตติเป็นต้น  ในที่สุด  ท่านย่อเข้าด้วยบทเบื้องปลาย  ชื่อว่า  ตัปปุริสสมาส
ต่างกันอย่างนี้  คือ  ตัปปุริสสมาส  มีบทหน้าเป็นประธาน  ไม่นิยมลิงค์ และวจนะ 
ส่วน อัพยยีภาวสมาส  บทหน้าเป็นประธาน  และเป็นอุปสัคหรือ นิบาตเท่านั้น บทสำเร็จเป็น นปุงสกลิงค์  เอกวจนะอย่างเดียว    บางสมาสก็มีอาการคล้ายกัมมธารยะ  เหมือนวิเคราะห์ว่า  “เย  เย  วุฑฺฒา  ยถาวุฑฺฒํ   ชนเจริญแล้วทั้งหลาย  ใด  ใด  ชื่อเจริญแล้วอย่างไร”  ถึงกระนั้น  ก็เป็นที่สังเกตได้บ้าง  ด้วยว่ากัมมธารยะ  ไม่มีนิยมบทหลัง  จะเป็นลิงค์ใด ก็ได้  แต่สมาสนี้คงเป็น  นปุงสกลิงค์  เอกวจนะ  อย่างเดียว  เหมือนบทว่า “อนุตฺเถโร  พระเถระน้อย”  คงเป็นกัมมธารยะแท้.

อุปนีตวโย (ชโน)  แปลว่า  (ชน)  มีวัยอันชรานำเข้าไปแล้ว 
เป็น ฉัฏฐีตุลยาธิกรณพหุพพิหิสมาส  ตั้งวิเคราะห์ว่า 
        อุปนีโต  วโย  ยสฺส  โส  อุปนีตวโย  (ชโน).
กรุณาเวคสมุสฺสาหิตมานโส (สตฺถา)  แปลว่า (พระศาสดา)  มีพระทัยอัน กำลังแห่งพระกรุณา ให้อาจหาญขึ้นพร้อมแล้ว
เป็น ฉัฏฐีตุลยาธิกรณพหุพพิหิสมาส  มีฉัฏฐีตัปปุริสสมาส  และ  ตติยาตัปปุริส สมาส  เป็นภายใน  ตั้งวิเคราะห์ตามลำดับดังนี้ 
    ฉ. ตัป.    วิ.   กรุณาย  เวโค  กรุณาเวโค
    ต. ตัป.     วิ.    กรุณาเวเคน  สมุสฺสาหิตํ  กรุณาเวคสมุสฺสาหิตํ  (มานสํ)
    ฉ. ตุล.    วิ.   กรุณาเวคสมุสฺสาหิตํ  มานสํ  ยสฺส  โส  กรุณาเวคสมุสฺสาหิตมานโส  (สตฺถา).

7. อี  ปัจจัย  ในตทัสสัตถิตัทธิต  กับ ปูรณตัทธิต  มีวิธีใช้ต่างกันอย่างไร.
อาธิปจฺจํ,  ปํสุกูลิโก (เถโร),  เวริโน  (ชนา)   ลงปัจจัยอะไร  ในตัทธิตไหน   จงตั้งวิเคราะห์มาดู.

มีวิธีใช้ต่างกันอย่างนี้  คือ 
อี  ปัจจัย  ใน ตทัสสัตถิตัทธิต  ใช้ลงท้ายศัพท์ นามนาม  ทำศัพท์นามนามให้เป็นคุณนาม 
ส่วน  อี  ปัจจัย  ใน  ปูรณตัทธิต  ใช้ลงท้ายปกติสังขยาตั้งแต่  เอกาทส  เป็นต้น  ถึง  อฏฺฐารส  เฉพาะที่เป็น อิตถีลิงค์  ทำปกติสังขยาให้เป็นปูรณสังขยา.

อาธิปจฺจํ  ลง  ณฺย  ปัจจัย  ใน  ภาวตัทธิต
        วิ.   อธิปติสฺส  ภาโว  อาธิปจฺจํ.
ปํสุกูลิโก (เถโร) ลง  ณิก  ปัจจัย  ใน  ตรตยาทิตัทธิต
        วิ.  ปํสุกูลํ  ธาเรตีติ  ปํสุกูลิโก (เถโร).
    หรือลง  อิก  ปัจจัย  ใน  ตทัสสัตถิตัทธิต
        วิ.   ปํสุกูลธารณํ อสฺส อตฺถีติ ปํสุกูลิโก (เถโร).
เวริโน (ชนา)  ลง   อี  ปัจจัย  ใน  ตทัสสัตถิตัทธิต
        วิ.  เวรํ  เตสํ  อตฺถีติ  เวริโน  (ชนา).

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

  • ที่อยู่เว็บและอีเมลจะเปลี่ยนเป็นลิงก์ให้อัตโนมัติ
  • แท็ก HTML ที่อนุญาตให้ใช้
  • ขึ้นบรรทัดและจัดย่อหน้าให้อัตโนมัติ

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตัวเลือกการจัดรูปแบบ

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.
Powered by Drupal, an open source content management system