เฉลยข้อสอบบาลีสนามหลวง ป.ธ.3 ปี 2539

ปย.1-2 | ป.ธ. 3 | ป.ธ. 4 | ป.ธ. 5 | ป.ธ. 6 | ป.ธ. 7 | ป.ธ. 8 | ป.ธ. 9

| 2539 | 2540 | 2541 | 2542 | 2543 | 2544 | 2545 | 2546 |

ประโยค ป.ธ. 3
ปัญหาและเฉลย บาลีไวยากรณ์
สอบวันที่  15  กุมภาพันธ์  2539

1. ฐาน  กับ  กรณ์  ต่างกันอย่างไร.  อะไรเป็นฐานและกรณ์ ของพยัญชนะอวรรค.

ต่างกันอย่างนี้  คือ ฐาน  ได้แก่ที่ตั้งที่เกิดของอักขระ  ส่วนกรณ์  ได้แก่ที่ทำอักขระ
        เพดาน            เป็นฐานของ    ย
        ศีรษะหรือปุ่มเหงือก    เป็นฐานของ    ร
        ฟัน            เป็นฐานของ    ล   
        ฟันและริมฝีปาก        เป็นฐานของ    ว
        ฟัน            เป็นฐานของ    ส
        คอ            เป็นฐานขฟอง    ห
        ศีรษะ หรือปุ่มเหงือก    เป็นฐานของ    ฬ
        จมูก            เป็นฐานของ    นิคคหิต

        ท่ามกลางลิ้น        เป็นกรณ์ของ    ย
        ถัดปลายลิ้นเข้ามา    เป็นกรณ์ของ    ร
        ปลายลิ้น        เป็นกรณ์ของ    ล
        ปลายลิ้นและริมฝีปาก    เป็นกรณ์ของ    ว
        ปลายลิ้น        เป็นกรณ์ของ    ส
        คอ            เป็นกรณ์ของ    ห
        ถัดปลายลิ้นเข้ามา    เป็นกรณ์ของ    ฬ
        จมูก            เป็นกรณ์ของ    นิคคหิต.

2. สนธิ  มีอุปการะแก่บาลีไวยากรณ์อย่างไร  ?  ในที่เช่นไร  ?  แปลงนิคคหิตเป็น  ญ ได้ 
ยถญฺญมนุสาสติ,  กินฺเตสิ    เป็นสนธิอะไร  ?  ตัดและต่ออย่างไร.

มีอุปการะแก่บาลีไวยากรณ์อย่างนี้  คือ  ต่อศัพท์และอักขระให้เนื่อง ถึงกันด้วยอักขระ  เพื่อย่นอักขระให้น้อยลง  เป็นอุปการะในการแต่งฉันท์  และทำคำพูดให้สละสลวย.
    แปลงนิคคหิตเป็น  ญ  ได้ในที่เช่นนี้  คือ
        1.    พยัญชนะ  จ  วรรค  อยู่หลัง
        2.    เอ  และ  ห  อยู่หลัง   
        3.    ย  อยู่หลัง  แปลงนิคคหิตกับ  ย  เป็น  ญฺญ

ยถญฺญมนุสาสติ  เป็นโลปสรสนธิ  และอาเทสนิคคหิตสนธิ  ตัดบทเป็น ยถา-อญฺญํ-อนุสาสติ
ระหว่าง  ยถา-อญฺญํ  ถ้าสระหน้าเป็นทีฆะ  สระหลังเป็นรัสสะ มีพยัญชนะสังโยคอยู่เบื้องหลังก็ดี  เป็นทีฆะก็ดี  ลบสระหน้า  คือ  ที่สุด  ยถา  ต่อเป็น  ยถญฺญํ
    ระหว่าง  ยถญฺญํ - อนุสาสติ  ถ้านิคคหิตอยู่ข้างหน้า  สระอยู่ข้างหลัง แปลงนิคคหิตเป็น  ม  ต่อเป็น  ยถญฺญมนุสาสติ.

กินฺเตสิ เป็นอาเทสนิคคหิตสนธิ  และโลปสรสนธิ  ตัดบทเป็น  กึ - เต - อาสิ
    ระหว่าง  กึ - เต   ถ้าพยัญชนะวรรคอยู่ข้างหลัง  มีนิคคหิตอยู่ข้างหน้า  ให้แปลงนิคคหิต เป็นพยัญชนะที่สุดวรรคได้   คือแปลงนิคคหิตที่  กึ  เป็น  น  ต่อเป็น  กินฺเต
    ระหว่าง   กินฺเต - อาสิ   ถ้าสระทั้ง  2  คือสระหน้าและสระหลังมีรูป ไม่เสมอกัน  ลบสระหลัง บ้างก็ได้  คือลบ  อา  ที่  อาสิ  ต่อเป็น  กินฺเตสิ.

3. สังขยาคืออะไร ?  มีกี่ชนิด ?  อะไรบ้าง ?  ตั้งแต่ไหนถึงไหนเป็นนามอะไร ?   สังขยานามกับสังขยาคุณ  ใช้ต่างกันอย่างไร ?
สังขยา คือ ศัพท์ที่เป็นเครื่องหมายกำหนดนับนามนาม   มี 2 ชนิด คือ  ปกติสังขยาอย่าง 1  ปูรณสังขยาอย่าง  1.
ปกติสังขยา    ตั้งแต่    เอก        ถึง  จตุ        เป็นสัพพนาม
        ตั้งแต่    ปญฺจ        ถึง  อฏฐฐนวุติ    เป็นคุณนาม
        ตั้งแต่    เอกูนสตํ            ขึ้นไป        เป็นนามนาม
ส่วนปูรณสังขยา  เป็นคุณนามแท้.

ใช้ต่างกันอย่างนี้   คือ
สังขยานาม ใช้เช่นเดียวกับนามนาม  เมื่อใช้นับจำนวนนามนามบทใด      ให้เรียงไว้หลังนามนามบทนั้น 
สังขยาคุณ ใช้เช่นเดียวกันคุณนาม  คือเรียงไว้หน้านามนามที่ตนแสดงจำนวนนั้น.

4. การแยกวิภัตติอาขยาตออกเป็น  ปรัสสบท  และ  อัตตโนบท  นั้นเพื่อประสงค์อะไร ?  
สมิชฺฌตุ, ปหิณึสุ,  ประกอบด้วยเครื่องปรุง อะไรบ้าง.

เพื่อประสงค์จะกำหนดรู้วาจก  เพราะปรัสสบทเป็นเครื่องหมายให้รู้ กิริยาที่เป็นกัตตุวาจก และเหตุกัตตุวาจก  ส่วนอัตตโนบทเป็นเครื่องหมาย ให้รู้กิริยาที่เป็นกัมมวาจก   ภาววาจกและเหตุกัมมวาจก  แต่จะนิยมลงเป็นแน่ทีเดียวก็ไม่ได้  บางคราวปรัสสบทเป็นกัมมวาจกและภาววาจกก็มี  เหมือนคำบาลีว่า “สทิโส  เม  น วิชฺชติ”   คนเช่นกับด้วยเรา  (อันใครๆ)  ย่อมหาไม่ได้    บางคราวอัตตโนบทเป็นกัตตุวาจกก็มี    เหมือนคำบาลีว่า  “ปิยโต  ชายเต  โสโก”  ความโศกย่อมเกิดแต่ของที่รัก   คำที่กล่าวข้างต้นนั้น  ประสงค์เอาแต่บทที่เป็นไปโดยมาก  ถ้าจะกำหนดให้ละเอียดแล้ว  ต้องอาศัยปัจจัยด้วย.

สมิชฺฌตุ  ประกอบด้วย สํ บทหน้า  แปลงนิคคหิตเป็น ม    อิธฺ  ธาตุในความสำเร็จ   ย ปัจจัย  แปลง ธ ที่สุดธาตุกับ ย เป็น ชฺฌ    ตุ ปัญจมีวิภัตติ

ปหิณึสุ   ประกอบด้วย ป บทหน้า   หิ ธาตุ ในความไป   ณา ปัจจัย  อุํ อัชชัตตนีวิภัตติ  แปลง อุํ เป็น อึสุ.

5. นามกิตก์  กับกิริยากิตก์  ต่างกันอย่างไร  ?   อทฺธคู,  ทุทฺทสํ (วชฺชํ),  และ วินิจฺฉโย  ลงปัจจัยอะไร  เป็นรูป และสาธนะอะไร  ?  จงตั้งวิเคราะห์มาดู.

ต่างกันอย่างนี้  คือนามกิตก์  ได้แก่กิตก์ที่เป็นนามนามและคุณนาม  ส่วนกิริยากิตก์ ได้แก่ กิตก์ที่เป็นกิริยา.
อทฺธคู  ลง  รู  ปัจจัย     
        วิ.    อทฺธานํ  คจฺฉติ  สีเลนาติ  อทฺธคู   เป็นกัตตุรูป  กัตตุสาธนะ  ลงในตัสสีละ  หรือ
        วิ.    อทฺธานํ  คมิตุํ  สีลมสฺสาติ  อทฺธคู  เป็นสมาสรูป  ตัสสีลสาธนะ  
ทุทฺทสํ (วชฺชํ)  ลง  ข  ปัจจัย  เป็นกัมมรูป  กัมมสาธนะ
        วิ.    ทุกฺเขน  ทสฺสิยตีติ  ทุทฺทสํ  (วชฺชํ)    หรือ  
        วิ.  ทุกฺเขน  ทสฺสิตพฺพนฺติ  ทุทฺทสํ   (วชฺชํ)
วินิจฺฉโย ลง  อ  ปัจจัย  เป็นภาวรูป  ภาวสาธนะ
        วิ.    วินิจฺฉยนํ  วินิจฺฉโย     หรือ 
        วิ.  วินิจฺฉิยเตติ  วินิจฺฉโย.

6. อะไรชื่อว่า  กัมมธารยสมาส  เฉพาะวิเสสโนภยบท  กัมมธารยสมาส กับ ทวันทวสมาส  ต่างกัน อย่างไร  ? 
อปริมาณสีลกฺขนฺธโคปนํ  เป็นสมาสอะไร  ?  จงตั้งวิเคราะห์มาตามลำดับ.

นามศัพท์  2  บท  มีวิภัตติและวจนะเป็นอย่างเดียวกัน บทหนึ่งเป็นประธาน  คือเป็นนามนาม  บทหนึ่งเป็นวิเสสนะ  คือเป็นคุณนาม  หรือเป็น คุณนามทั้ง  2  บท  มีบทอื่นเป็นประธาน  ที่ท่านย่อเข้าเป็น บทเดียวกัน ชื่อว่า  กัมมธารยสมาส.

ต่างกันดังนี้  คือ    วิเสสโนภยบท  กัมมธารยสมาส  มีบททั้ง  2  เป็นวิเสสนะ  มีบทอื่นเป็นประธาน   
ส่วน ทวันทวสมาส  มีบทตั้งแต่  2  บทขึ้นไปเป็นนามนาม  ที่ท่านย่อเข้าเป็นบทเดียวกัน.

อปริมาณสีลกฺขนฺธโคปนํ  เป็น  ฉัฏฐีตัปปุริสสมาส  มี น บุพพบท พหุพพิหิสมาส วิเสสนบุพพบท กัมมธารยสมาส  และฉัฏฐีตัปปุริสสมาส  เป็นภายใน 
มีรูปวิเคราะห์ตามลำดับ  ดังนี้
    น. พหุพ.       วิ.    นตฺถิ  ตสฺส  ปริมาณนฺติ  อปริมาณํ  (สีลํ)
    วิ. บุพ. กัม.    วิ.    อปริมาณํ  สีลํ  อปริมาณสีลํ   หรือ      วิ.    อปริมาณญฺจ  ตํ  สีลญฺจาติ  อปริมาณสีลํ
    ฉ. ตัป.       วิ.    อปริมาณสีลานํ  ขนฺโธ  อปริมาณสีลกฺขนฺโธ
    ฉ. ตัป       วิ.    อปริมาณสีลกฺขนฺธสฺส โคปนํ  อปริมาณสีลกฺขนฺธโคปนํ.

7. เสฏฐตัทธิตมีปัจจัยเท่าไร  ?   อะไรบ้าง  ?   ต่างจากปัจจัยในตัทธิตอื่น อย่างไร  ?  เตปิฏโก (เถโร),    เวกลฺลํ  ลงปัจจัยอะไร  ?  ในตัทธิต ไหน  ?   จงตั้งวิเคราะห์มาดูด้วย.

มีปัจจัย  5 ตัว  คือ  ตร  ตม  อิยิสฺสก  อิย  อิฏฺฐ    
ต่างจากปัจจัยในตัทธิตอื่น    เพราะมิได้ลงแทนศัพท์อย่างปัจจัยในตัทธิตอื่นๆ  แต่ใช้เป็นเครื่องหมาย คุณศัพท์เปรียบเทียบ  คือ  
    ตร  อิย  และ อิยิสฺสก      ลงในวิเสสคุณศัพท์ 
    ตม  และ  อิฏฺฐ          ลงในอติวิเสสคุณศัพท์

เตปิฏโก (เถโร)  ลง  ณ  ปัจจัย  ในราคาทิตัทธิต
        วิ.    เตปิฏกํ  ธาเรตีติ  เตปิฏโก  (เถโร)

เวกลฺลํ   ลง  ณฺย  ปัจจัย  ในภาวตัทธิต
        วิ.    วิกลสฺส  ภาโว  เวกลฺลํ.

ความคิดเห็น

แสดงความคิดเห็น

  • ที่อยู่เว็บและอีเมลจะเปลี่ยนเป็นลิงก์ให้อัตโนมัติ
  • แท็ก HTML ที่อนุญาตให้ใช้
  • ขึ้นบรรทัดและจัดย่อหน้าให้อัตโนมัติ

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตัวเลือกการจัดรูปแบบ

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.
Powered by Drupal, an open source content management system