ความเป็นมาของภาษาบาลี

ผู้ที่เข้ามาศึกษาพระปริยัติธรรมนี้ ส่วนใหญ่เป็นพระภิกษุสามเณรผู้มีศรัทธาที่ได้เข้ามาบรรพชาอุปสมบทในพระพุทธศาสนา บุคคลที่เข้ามาบวชในพระพุทธศาสนาแล้วมีภารกิจที่ต้องทำสองประการ คือ ประการแรก ได้แก่ คันถธุระ การศึกษาพระธรรมวินัยซึ่งพระพุทธเจ้าได้ทรงสั่งสอนไว้ การศึกษาชนิดนี้เน้นภาคทฤษฎี และประการที่สอง คือ วิปัสสนาธุระ การเรียนพระกรรมฐานโดยเน้นลงไปที่การปฏิบัติทางกายวาจาและใจ

สำหรับการศึกษาที่เรียกว่า “คันถธุระ” นั้น ในสมัยที่พระพุทธเจ้ายังทรงพระชนม์อยู่นั้น พระพุทธเจ้าทรงสั่งสอนสาวกเป็นประจำทุกวันด้วยการแสดงพระธรรมเทศนา คำสั่งสอนที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงนั้น ทรงแสดงด้วยพระโอฐตามที่พระองค์จะทรงโปรดประทานพระสัทธรรมเทศนาแก่พุทธบริษัทซึ่งมีเป็นประจำทุกวัน ผู้ที่ฟังก็มีทั้งพระภิกษุสงฆ์และคฤหัสถ์ สำหรับพระภิกษุสงฆ์นั้น เมื่อได้ฟังพระสัทธรรมเทศนาของพระพุทธเจ้าแล้วก็นำมาถ่ายทอดแก่สัทธิวิหาริกและอันเตวาสิกต่อกันไป การศึกษาคำสอนของพระพุทธเจ้านี้เรียกว่า คันถธุระ หรือการศึกษาพระปริยัติธรรม ซึ่งมี 9 ประการ เรียกว่า “นวังคสัตถุศาสน์” แปลว่า คำสอนของพระศาสดามีองค์เก้า ซึ่งได้แก่ สุตตะ เคยยะ เวยยากรณะ คาถา อุทาน อิติวุตตกะ ชาดก อัพภูตธรรม และเวทัลละ

พระปริยัติธรรม หรือ นวังคสัตถุศาสน์นี้ พระพุทธเจ้าทรงแสดงด้วยภาษาบาลี เพราะในสมัยนั้น ประเทศอินเดียมีภาษาหลักอยู่ 2 ตระกูล คือ ภาษาปรากฤต และ ภาษาสันสกฤต

ภาษาปรากฤตแบ่งย่อยออกเป็น 6 ภาษา คือ

  1. ภาษามาคธี ภาษาที่ใช้พูดกันอยู่ในแคว้นมคธ
  2. ภาษามหาราษฎรี ภาษาที่ใช้พูดกันอยู่ในแคว้นมหาราษฎร์
  3. ภาษาอรรถมาคธี ภาษากึ่งมาคธี เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ภาษาอารษปรากฤต
  4. ภาษาเศารนี ภาษาที่ใช้พูดกันอยู่ในแคว้นศูรเสน
  5. ภาษาไปศาจี ภาษีปีศาจ หรือภาษาชั้นต่ำ และ
  6. ภาษาอปภรังศ ภาษาปรากฤตรุ่นหลังที่ไวยากรณ์ได้เปลี่ยนไปเกือบหมดแล้ว

ภาษามาคธี หรือ ภาษามคธ เป็นภาษาที่พระพุทธเจ้าทรงใช้สั่งสอนประชาชน ครั้นต่อมาพระพุทธศาสนาได้มาเจริญแพร่หลายที่ประเทศศรีลังกา ภาษามาคธีได้ถูกนักปราชญ์แก้ไขดัดแปลงรูปแบบไวยากรณ์ให้กระทัดรัดยิ่งขึ้นจึงมีชื่อใหม่ว่า “ปาลี” หรือ ภาษาบาลี เป็นภาษาจารึกพระไตรปิฏกดังที่เราเห็นอยู่ในปัจจุบัน

คำว่า บาลี มาจากคำว่า ปาลี ซึ่งวิเคราะห์มาจาก ปาล ธาตุ ในความรักษา ลง ณี ปัจจัย ๆ ที่เนื่องด้วย ณ ลบ ณ ทิ้งเสีย มีรูปวิเคราะห์ว่า พุทธวจนํ ปาเลตีติ ปาลี แปลโดยพยัญชนะว่า ภาษาใดย่อมรักษาไว้ซึ่งพระพุทธวจนะ เพราะเหตุนั้น ภาษานั้นชื่อว่า ปาลี แปลโดยอรรถว่า ภาษาที่รักษาไว้ซึ่งพระพุทธวจนะ

คำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าท่านจารึกไว้ในคัมภีร์ต่างๆ ด้วยภาษาบาลีซึ่งสามารถแบ่งลำดับชั้นของคัมภีร์ต่างๆ ได้ดังนี้

  1. พระไตรปิฏก เป็นหลักฐานชั้นหนึ่ง เรียกว่า บาลี
  2. คำอธิบายพระไตรปิฏกเป็นหลักฐานชั้นสอง เรียกว่า อรรถกถา หรือ วัณณนา
  3. คำอธิบายอรรถกถา เป็นหลักฐานชั้นสาม เรียกว่า ฎีกา
  4. คำอธิบายฏีกา เป็นหลักฐานชั้นสี่ เรียกว่า อนุฏีกา
  5. นอกจากนี้ ยังมีหนังสือที่แต่งขึ้นภายหลังเป็นทำนองอธิบายเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่มีในคัมภีร์พระพุทธศาสนาโดยเฉพาะ หนังสือประเภทนี้ เรียกว่า “ทีปนี” หรือ “ทีปิกา” หรือ “ปทีปิกา” และหนังสือที่อธิบายเรื่องปลีกย่อยต่างๆ ที่มีในคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนา หนังสือประเภทนี้ เรียกว่า “โยชนา” หนังสือทั้งสองประเภทนี้จัดเป็นคัมภีร์อรรถกถา

จะเห็นได้ว่า คำสอนที่อยู่ในคัมภีร์เหล่านี้ คำสอนที่อยู่ในพระไตรปิฏกเป็นหลักฐานสำคัญที่สุด เพราะเป็นหลักฐานชั้นแรกสุด คำสอนที่อยู่ในพระไตรปิฏกนั้นมีถึง 84,000 พระธรรมขันธ์ โดยจัดแบ่งเป็น 3 หมวด คือ

หมวดที่หนึ่ง พระวินัย ว่าด้วยเรื่อง ระเบียบ กฎ ข้อบังคับควบคุมกิริยา มารยาท ของภิกษุสงฆ์ มีทั้งข้อห้ามและข้ออนุญาต ทั้งนี้ เพื่อความเป็นระเบียบเรียบร้อยในหมู่สงฆ์ มี 21,000 พระธรรมขันธ์

หมวดที่สอง พระสูตร ว่าด้วยเรื่องราว นิทาน ประวัติศาสตร์ ที่พระพุทธองค์ทรงสั่งสอนและทรงสนทนากับบุคคลทั้งหลายอันเกี่ยวกับชาดกต่างๆ ที่ทรงสอนเปรียบเทียบเป็นอุปมาอุปไมย เป็นต้น มี 21,000 พระธรรมขันธ์ และ

หมวดที่สาม พระอภิธรรมว่าด้วยธรรมขั้นสูง คือ ว่าด้วยเรื่องเฉพาะคำสอนที่เป็นแก่น เป็นปรมัตถ์ ในรูปปรัชญาล้วนๆ มี 42,000 พระธรรมขันธ์

คำสอนทั้ง 84,000 พระธรรมขันธ์นั้น เรียกว่า “ธรรมวินัย” ธรรมวินัยเป็นสิ่งสำคัญมากที่สุดของชาวพุทธ เพราะถือเป็นสิ่งแทนองค์พระศาสดา ดังพุทธพจน์ที่ตรัสกับพระอานนท์ก่อนจะเสด็จดับขันธปรินิพพานว่า “ดูก่อนอานนท์ ธรรมวินัยอันใดที่เราบัญญัติไว้แล้ว แสดงแล้ว แก่เธอทั้งหลาย ธรรมะและวินัยนั้นจักเป็นศาสดาของพวกเธอเมื่อเราล่วงลับไปแล้ว” ดังนั้น กล่าวได้ว่า พระไตรปิฏกเป็นคัมภีร์ที่สำคัญมากที่สุดของชาวพุทธ

พระไตรปิฏกแต่เดิมเป็นภาษาบาลีซึ่งเป็นภาษาที่มีในมัชฌิมประเทศที่เรียกว่า แคว้นมคธ ในครั้งพุทธกาล ต่อมาพุทธศาสนาแพร่หลายไปในนานาประเทศที่ใช้ภาษาอื่น ประเทศต่างๆ เหล่านั้น มีธิเบตและจีนเป็นต้นได้แปลพระไตรปิฏกจากภาษาบาลีเป็นภาษาของตน เพื่อประสงค์ที่จะให้เรียนรู้ได้ง่าย จะได้มีคนเลื่อมใสศรัทธามาก ครั้นไม่มีใครเล่าเรียนพระไตรปิฏก ต่อมาก็ค่อยๆ สูญสิ้นไป สิ้นหลักฐานที่จะสอบสวนพระธรรมวินัยให้ถ่องแท้ได้  ลัทธิศาสนาในประเทศฝ่ายเหนือเหล่านั้นก็แปรผันวิปลาสไป

แต่ส่วนประเทศฝ่ายใต้มี ลังกา พม่า ไทย ลาว และ เขมร ประเทศเหล่านี้คิดเห็นมาแต่เดิมว่า ถ้าแปลพระไตรปิฏกเป็นภาษาอื่นโดยทิ้งของเดิมเสียแล้ว พระธรรมวินัยก็คงคลาดเคลื่อน จึงรักษาพระไตรปิฏกไว้ในเป็นภาษาบาลี

การเล่าเรียนคันถธุระก็ต้องเรียนภาษาบาลีให้เข้าใจเสียชั้นหนึ่งก่อนแล้วจึงเรียนพระธรรมวินัยในพระไตรปิฏกต่อไป ด้วยเหตุนี้เองประเทศฝ่ายใต้จึงสามารถรักษาลัทธิศาสนาตามหลักธรรมวินัยยั่งยืนมาได้ การศึกษาเล่าเรียนพระปริยัติธรรมทั้งแผนกธรรมและบาลี นอกจากจะเป็นการศึกษาหลักธรรมคำสั่งสอนแล้วยังได้ชื่อว่า เป็นการสืบต่ออายุพระพุทธศาสนาไว้อีกด้วย โดยเฉพาะการศึกษาภาษาบาลี เพราะถ้าไม่รู้ภาษาบาลีแล้ว ก็จะไม่มีผู้ใดสามารถรู้และเข้าใจพระพุทธวจนะในพระไตรปิฏก ถ้าขาดความรู้เรื่องพระไตรปิฏกแล้ว พระพุทธศาสนาก็จะต้องเสื่อมสูญไปด้วย

ด้วยเหตุนี้ พระมหากษัตริย์ผู้เป็นศาสนูปถัมภกตั้งแต่โบราณมาจึงทรงทำนุบำรุง สนับสนุนการเล่าเรียนพระปริยัติธรรม และทรงยกย่องพระภิกษุสามเณรที่เรียนรู้พระพุทธวจนะให้มีฐานันดร พระราชทานราชูปการต่างๆ มีนิตยภัตรเป็นต้น จึงได้ทรงจัดให้มีวิธีการสอบพระปริยัติธรรมเพื่อให้ปรากฏต่อชาวโลกทั่วไปว่า พระภิกษุสามเณรรูปใดมีความรู้มากน้อยแค่ไหน เพียงไร เมื่อปรากฏว่า พระภิกษุสามเณรรูปใดมีความรู้ถึงขั้นที่กำหนดไว้ พระมหากษัตริย์ก็ทรงยกย่องพระภิกษุสามเณรรูปปั้นให้เป็น “มหาบาเรียน” ครั้นอายุพรรษาถึงชั้นเถรภูมิ ก็ทรงตั้งให้มีสมณศักดิ์ในสังฆมณฑลตามควรแก่คุณธรรมและความรู้เป็นครู อาจารย์ สั่งสอนพระปริยัติสืบๆ กันมาจนปัจจุบันนี้

ความคิดเห็น

ขอบพระคุณสำหรับข้อมูลเบื้องต้

ขอบพระคุณสำหรับข้อมูลเบื้องต้นของภาษาบาลี ครับ

ขออนุญาตนำไปเผยแพร่นะครับ...

ขออนุญาตนำไปเผยแพร่นะครับ...

ขออนุญาตินำไปเผยแพร่ทางเฟซบุ๊

ขออนุญาตินำไปเผยแพร่ทางเฟซบุ๊คนะครับผม

ขอบคุณสำหรับการที่ทำให้พระพุท

ขอบคุณสำหรับการที่ทำให้พระพุทธศาสนายั่งยืนสืบไป
ศาสนาพุทธเป็นศานาที่พิสูจน์ และทำให้คนในยุโรปโดยเฉพาะพวกนักวิทยาศาตร์ทึ่งมาแล้ว (พุทธศาสนา=วิทยาศาสตร์)
ตัวอย่างเช่น นักวิทยาศสาตร์ที่ทั้งโลกจัดให้เปนนัมเบอร์วันอย่าง อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ ยังกล่าประกาศให้โลกรู้เลยว่า............
“The religion of the future will be a cosmic religion. The religion which based on experience, which refuses dogmatic. If there's any religion that would cope the scientific needs it will be Buddhism....”

แปล............."ศาสนาแห่งอนาคตจะเป็นศาสนาแห่งจักรวาล ศาสนาซึ่งตั้งอยู่บนประสบการณ์ ซึ่งปฏิเสธควาามเชื่อที่ไร้ข้อพิสูจน์
หากมีศาสนาใดศาสนาหนึ่งที่พอจะรับมือกับความต้องการทางวิทยาศาสตร์ได้ล่ะก็ศาสนานั้นคือศาสนาพุทธ"

คำพูดของไอสไตล์นั้นมีความนัยที่สำคัญซ่อนอยู่และรอคอยการค้นพบ และทฤษฎีเอกภาพหรือทฤษฎีสรรพสิ่งที่ต้องการค้นหานั้น ที่จริงพระพุทธเจ้าได้ตอบให้เบ็ดเสร็จก่อนหน้านั้น 2500 ปี

ขอขอบคุณ..ข้อความส่วนหนึ่งจากหนังสือ "ไอสไตน์พบ พระพุทธเจ้าเห็น"

ขออนุญาตนำไปเผยแพร่นะครับ

ขออนุญาตนำไปเผยแพร่นะครับ ขอบคุณมาก

ภาษาบาลี เป็น

ภาษาบาลี เป็น ภาษาของชาวนาแคว้นมคธ มีอยู่ครั้งหนึ่งพุทธเจ้าถามพระอานนท์ว่าเธอทำจีวรมีรูปเหมือนคันนาของชาวมคธได้ไหม เป็นภาษาที่ดิ้นไม่ได้ ไม่เหมือนภาษาไทยที่เปลี่ยนแปลงได้เสมอ เป็นภาษาที่รักษาคำสอนของพุทธเจ้าได้เด็ดขาดจริงๆ เช่น เอโก เอกาย หนึ่งต่อหนึ่ง แต่ภาษาไทยกล่าวว่า สองต่อสอง เป็นสี่คนเฉยเลย น่าจะแปลว่าหนึ่งต่อหนึ่ง เป็นสองคนน่ะ

คำว่า "สองต่อสอง"

คำว่า "สองต่อสอง" น่าจะเป็นการนับแบบเต็ม (ปูรณสังขยา) คือ นับจากคนไปหาอีกคน ก็เป็นสอง นับอีกข้างหนึ่ง ไปหาอีกข้างหนึ่งก็เป็นสอง ฯ มิได้หมายความว่า สองต่อสองกลายเป็น 4 คน, เหมือนกับคำว่า "คนเป็นที่สอง มิได้หมายความว่า มีสองคน, คนเป็นที่สี่ ก็ไม่่ได้หมายเอา ๔ คน แต่หมายเอาคน ๆ เดียวที่เป็นที่ ๔ ฯ

ขออนุโมทนาด้วยครับ แต่ถ้ามีวิ

ขออนุโมทนาด้วยครับ
แต่ถ้ามีวิธีการเรียนภาษาบาลีแบบเป็นทางการที่ไม่สลับซับซ้อนมากนักเชื่อว่าผู้คนก็อยากเรียนกันนะท่านใดที่มีความสามารถลองต้ังความปรารถนานะครับเอาใจช่วยขอให้สำเร็จเพราะข้าพเจ้าเองมีปัญญาน้อยมาก แม้การท่องมนต์ยังทำได้ยากมาก

พระธรรมชาติ

ขอบพระคุณมากๆๆครับ สำหรับข้อม

ขอบพระคุณมากๆๆครับ
สำหรับข้อมูลบาลี

ภาษาบาลีนั้น

ภาษาบาลีนั้น เป็นภาษาที่ไม่มีวันเปลี่ยนแปลงไปได้
เพราะเป็นภาษาที่พระศาสดาใช้เผยแผร่พระพุทธศาสนา
ภาษานี้นับว่าประมาณ 1ล้านกว่าๆปี

ภาษาบาลี

ภาษาบาลี ไม่ใช่ภาษาในอินเดียครับ เป็นภาษาที่ใช้ในชมพูทวีป และชมพูทวีปก็ไม่ใช่อินเดียครับ

เห็นด้วยครับ

เห็นด้วยครับ ชมพูทวีปตามหลักฐานใบลานท้องถิ่นโดยเฉพาะชาดกนอกนิบาตและคัมภีร์ทางพระพุทธศาสนานั้น ชมพูทวีจะหมายถึงแถวอีสาน ลาว กัมพูชา ไทย และอาณาบริเวณเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และแนวคิดนี้คนสมัยโบราณก็รับรู้มานานแล้ว คนสมัยใหม่ตีความว่าอยู่อินเดีย ทำให้ความเชื่อและแนวคิดเดิมถูกล้มล้าง

เห็นด้วยครับ ชมพูทวีปไม่ใช่อิ

เห็นด้วยครับ
ชมพูทวีปไม่ใช่อินเดีย อินเดียก็ไม่ใช่ชมพูทวีปแนนอนครับ
เพราะอินเดียไม่รู้จักภาษาบาลี
และอินเดียใช้แต่ภาษาสันสกฤตครับ

ขอบคุณ

ขอบคุณ

เยอะดีครับ เเต่ =

เยอะดีครับ
เเต่ = =
อาจารย์สั่งให้เขียน
จะเสดมะไหร่ว้า
T^T

ขอบคุณมากค่ะ อาจารย์ให้หาข้อม

ขอบคุณมากค่ะ
อาจารย์ให้หาข้อมูลเกี่ยวกับภาษาบาลี
ได้ข้อมูลเยอะแยะเลยค่ะ

มันสุดยอดเลยพี่

มันสุดยอดเลยพี่

ดีมากเลยครับเป็นความรู้ที่ไม่

ดีมากเลยครับเป็นความรู้ที่ไม่ค่อยมีสอน ทั่วไปๆเลยครับ จะมีเพียง อาจารย์บางท่านเล่าให้ฟังเพียงคร่าวๆเท่านั้นครับ น่าจะมีรายละเอียดที่มากกว่านี้คงจะดีนะครับ ขอบพระคุณมากครับ สุทฺธจิตฺโตภิกขุขอรับ

ดีมากๆ จักรพรรดิ์ หิรัญคำ

ดีมากๆ
จักรพรรดิ์ หิรัญคำ

แสดงความคิดเห็น

  • ที่อยู่เว็บและอีเมลจะเปลี่ยนเป็นลิงก์ให้อัตโนมัติ
  • แท็ก HTML ที่อนุญาตให้ใช้
  • ขึ้นบรรทัดและจัดย่อหน้าให้อัตโนมัติ

ข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการตัวเลือกการจัดรูปแบบ

By submitting this form, you accept the Mollom privacy policy.